જેમના સ્મરણ માત્રથી ભય દૂર થાય છે અને બુદ્ધિ-બળની પ્રાપ્તિ થાય છે, અંજની પુત્રના પ્રાગટ્યની કથા ભક્તોમાં નવો ઉત્સાહ અને સાહસ પૂરે છે. આજના પવિત્ર દિવસે હનુમાનજીના ગુણોનું ગાન કરી ભક્તો પોતાની આંતરિક શક્તિ જગાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.સમગ્ર ભારતવર્ષમાં ચૈત્ર સુદ પૂનમના દિવસે હનુમાન જયંતીનો પર્વ અત્યંત શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે.

આ દિવસ માત્ર એક ઉત્સવ નથી, પરંતુ ભક્તિ, શક્તિ અને નિઃસ્વાર્થ સેવાના પ્રતીક એવા ભગવાન હનુમાનજીના પૃથ્વી પરના અવતરણનું સ્મરણ છે.હનુમાનજીને ભગવાન શિવના મા રુદ્ર અવતાર માનવામાં આવે છે, જેમના પ્રાગટ્ય પાછળ અનેક પૌરાણિક માન્યતાઓ જોડાયેલી છે. અંજની પુત્ર હનુમાનજીનું પ્રાગટ્ય ધર્મની રક્ષા અને અધર્મનો નાશ કરવા માટે થયું હતું. 

અંજની માતા અને રાજા કેસરીની તપસ્યા

પૌરાણિક કથા મુજબ, માતા અંજની પૂર્વજન્મમાં એક અપ્સરા હતા, જે એક શ્રાપને કારણે પૃથ્વી પર વાનર સ્વરૂપે અવતર્યા હતા. તેમણે અને કપિરાજ કેસરીએ પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે વર્ષો સુધી કઠોર તપસ્યા કરી હતી. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવે તેમને વરદાન આપ્યું કે તેઓ સ્વયં તેમના પુત્ર તરીકે જન્મ લેશે.

વાયુદેવની મહત્વની ભૂમિકા

હનુમાનજીના પ્રાગટ્યમાં વાયુદેવનો ફાળો અત્યંત મહત્વનો રહ્યો છે, તેથી જ તેમને 'પવનપુત્ર' કહેવામાં આવે છે. જ્યારે અયોધ્યાના રાજા દશરથ પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે યજ્ઞકુંડમાંથી નીકળેલી પવિત્ર ખીરનો એક અંશ પક્ષી દ્વારા માતા અંજની પાસે પહોંચ્યો હતો. વાયુદેવની સહાયથી તે અંશ માતા અંજનીના હાથમાં આવ્યો, જેનું સેવન કરવાથી હનુમાનજીનું તેજ તેમના ગર્ભમાં સ્થાપિત થયું.

ચૈત્ર સુદ પૂનમનું પવિત્ર મુહૂર્ત

શાસ્ત્રો અનુસાર, હનુમાનજીનો જન્મ ચૈત્ર માસની શુક્લ પક્ષની પૂર્ણિમાના દિવસે સૂર્યોદય સમયે થયો હતો. આ મંગલકારી સમયે આકાશમાં ગ્રહો અને નક્ષત્રોની સ્થિતિ અત્યંત શુભ હતી. હનુમાનજીના જન્મની સાથે જ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં હર્ષની લહેર દોડી ગઈ હતી અને દેવતાઓએ પુષ્પવર્ષા કરી તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું.

શક્તિ અને બુદ્ધિના દાતા

હનુમાનજી જન્મથી જ અત્યંત શક્તિશાળી અને તેજસ્વી હતા. બાળપણમાં જ તેમણે સૂર્યને ફળ સમજીને ગળવાની ચેષ્ટા કરી હતી, જે તેમની અસીમ શક્તિનો પરિચય આપે છે. દેવતાઓએ તેમને અજય રહેવાના આશીર્વાદ આપ્યા હતા, જેના કારણે તેઓ 'બજરંગબલી' કહેવાયા. તેઓ માત્ર શારીરિક બળ જ નહીં, પરંતુ બુદ્ધિ અને ચાતુર્યના પણ સ્વામી છે.

રામભક્તિ અને સમર્પણનો આદર્શ

હનુમાનજીના પ્રાગટ્યનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભગવાન વિષ્ણુના રામ અવતારમાં તેમને સહાય કરવાનો હતો. હનુમાનજીએ રામચરિત માનસમાં પ્રભુ શ્રી રામ પ્રત્યે જે અનન્ય ભક્તિ અને દાસત્વ ભાવ દર્શાવ્યો છે, તે સમગ્ર માનવજાત માટે પ્રેરણારૂપ છે. તેમની ભક્તિ નિઃસ્વાર્થ હતી અને તેમણે હંમેશા અહંકારનો ત્યાગ કરીને સેવાને પ્રાધાન્ય આપ્યું હતું.

આજના સમયમાં પ્રસ્તુતતા

આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં હનુમાનજીના ગુણો જેવા કે ધૈર્ય, સાહસ અને નમ્રતા અત્યંત પ્રસ્તુત છે. હનુમાન જયંતી માત્ર પૂજા-પાઠ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતા, લોકોમાં નૈતિક મૂલ્યો અને સંકટો સામે લડવાની શક્તિ જગાડવાનું પર્વ બની રહે છે. લાખો ભક્તો આ દિવસે હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરી પોતાની આંતરિક શક્તિનો અનુભવ કરે છે.