વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ક્રૂડ ઓઈલ એક નિર્ણાયક પરિબળ છે, જેની કિંમતો સીધી રીતે ભૌગોલિક અને રાજકીય સ્થિતિ પર આધારિત હોય છે. મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા જતા તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે, જેના પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત કરતું હોવાથી, વૈશ્વિક બજારની આ ઉથલપાથલ દેશમાં મોંઘવારી વધારવા માટે જવાબદાર બને છે.

નવા નાણાકીય વર્ષના પ્રારંભે જ વાહનચાલકો માટે માઠા સમાચાર આવ્યા છે. મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થતા, ભારતની ખાનગી ફ્યુઅલ રિટેલર કંપનીઓ જેવી કે શેલ ઈન્ડિયા અને નાયરા એનર્જીએ 1 એપ્રિલથી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં ધરખમ વધારો ઝીંકી દીધો છે.

પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા દર

ખાનગી પંપો પર હવે ઈંધણ પુરાવવું સામાન્ય જનતા માટે મોંઘું સાબિત થશે.

પેટ્રોલ: પ્રતિ લિટર ₹7.41 ના વધારા સાથે સામાન્ય પેટ્રોલનો ભાવ ₹119.85 અને પ્રીમિયમ પેટ્રોલનો ભાવ ₹129.85 પર પહોંચ્યો છે.

ડીઝલ: સૌથી વધુ આંચકો ડીઝલના ભાવમાં લાગ્યો છે. કંપનીઓએ પ્રતિ લિટર ₹25.01 નો તોતિંગ વધારો કર્યો છે. હવે સામાન્ય ડીઝલ ₹123.52 અને પ્રીમિયમ ₹133.52 ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.

શા માટે વધ્યા ભાવ?

આ ભાવવધારા પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો જવાબદાર ગણવામાં આવે છે:

યુદ્ધની અસર: 28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 60% નો ઉછાળો આવ્યો છે, જે હાલ પ્રતિ બેરલ $100 ને પાર કરી ગયો છે.

સપ્લાય ચેઈન: ભારત તેના વપરાશનું 88% તેલ આયાત કરે છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર વધેલી અનિશ્ચિતતાને કારણે તેલના કાર્ગો પહોંચવામાં વિલંબ અને ખર્ચ વધી રહ્યો છે.

સરકારી સહાયનો અભાવ: સરકારી તેલ કંપનીઓ હજુ પણ જૂના ભાવ જાળવી રાખવા પ્રયત્નશીલ છે, પરંતુ ખાનગી કંપનીઓને કોઈ સબસિડી કે સહાય ન મળતી હોવાથી તેમણે નુકસાન ઘટાડવા માટે આ બોજ સીધો ગ્રાહકો પર નાખ્યો છે.

નિષ્ણાતોના મતે જો આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ હજુ પણ યથાવત રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં ડીઝલનો ભાવ ₹150 થી ₹165 સુધી પહોંચવાની આશંકા છે, જે ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચમાં વધારો કરી મોંઘવારીમાં મોટો ઉછાળો લાવી શકે છે.