ઈરાન સાથેના વર્તમાન તણાવ અને યુદ્ધ વચ્ચે અમેરિકાએ પોતાની નૌસેનામાં એક મોટો ફેરફાર કર્યો છે. અમેરિકી પેન્ટાગોને પહેલી વખત આધિકારિક રીતે પુષ્ટિ કરી છે કે, તે ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી હેઠળ ઈરાન વિરુદ્ધ ગશ્તી માટે બિન-ક્રૂ (ડ્રાઇવરલેસ) સ્પીડબોટ ડ્રોનનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. આ ડ્રોનને GARC (Global Autonomous Reconnaissance Craft) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે અમેરિકાએ કોઈ સક્રિય સંઘર્ષમાં આવા અનમેન્ડ સમુદ્રી વાહનોના ઉપયોગની પુષ્ટિ કરી છે. આ ડ્રોનનો ઉપયોગ માત્ર નિરીક્ષણ (સર્વેલન્સ) માટે જ નહીં, પરંતુ કામિકાઝે અથવા સુસાઇડ ડ્રોન જેવા હુમલા માટે પણ થઈ શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખુલ્લું કરવામાં અમેરિકા અત્યાર સુધી ઈરાન સામે અસફળ રહ્યું છે, ત્યારે આ ડ્રોનની તૈનાતીને વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

પેન્ટાગોનના પ્રવક્તા ટિમ હોકિન્સે જણાવ્યું કે, અમેરિકી દળો મધ્ય પૂર્વમાં અનમેન્ડ સિસ્ટમ્સનો ઉપયોગ ચાલુ રાખ્યો છે, જેમાં GARC જેવા સર્ફેસ ડ્રોન સમાવેશ થાય છે. આ પ્લેટફોર્મે સમુદ્રી ગશ્તી દરમિયાન 450 કલાકથી વધુ સમય અને 2,200 નોટિકલ માઈલથી વધુ અંતર કાપ્યું છે.

GARC સિસ્ટમ શું છે?  
GARC એ Global Autonomous Reconnaissance Craft છે, જે મેરીલેન્ડ આધારિત કંપની BlackSea દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. આ લગભગ 5 મીટર લાંબી હાઈ-સ્પીડ અનમેન્ડ સ્પીડબોટ છે, જે મુશ્કેલ સમુદ્રી પરિસ્થિતિઓમાં ઝડપી અને બિન-માનવીય કાર્યવાહી માટે ડિઝાઈન કરવામાં આવી છે. 

તે સ્વાયત્ત (ઓટોનોમસ) અને રિમોટ કંટ્રોલ બંને રીતે કાર્ય કરી શકે છે. આના મોડ્યુલર ડિઝાઈનને કારણે તેને ઝડપથી વિવિધ મિશન માટે તૈયાર કરી શકાય છે, જેમ કે:
- ખુફિયા માહિતી એકત્ર કરવી (ISR - Intelligence, Surveillance, Reconnaissance)
- સંચાર સપોર્ટ
- સમુદ્રી માઈન્સ શોધવી
- સમુદ્રી સુરક્ષા અને હુમલા મિશન

આ ડ્રોન બાલ્ટિમોરના શિપયાર્ડમાં બનાવવામાં આવે છે અને તેની મજબૂત સહનશક્તિ, ઝડપ અને પેલોડ ક્ષમતા તેને આધુનિક નૌસેના માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. અમેરિકા લાંબા સમયથી બિન-ક્રૂવાળા સમુદ્રી વાહનોનો એક વિશ્વસનીય બેડો તૈયાર કરવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે.

સમુદ્રી ડ્રોનનું વધતું મહત્વ  
હાલના વર્ષોમાં સમુદ્રી ડ્રોનનું મહત્વ ઘણું વધી ગયું છે. યુક્રેનના રશિયાના બ્લેક સી ફ્લીટ પરના હુમલામાં વિસ્ફોટકોથી ભરેલી સ્પીડબોટ્સનો ઉપયોગ થયો હતો. ઈરાને પણ ખાડી વિસ્તારમાં તેલ ટેન્કરો પર હુમલા માટે સમુદ્રી ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. જો આ ડ્રોન વિસ્ફોટકોથી સજ્જ કરવામાં આવે તો તે યુદ્ધના સંતુલનમાં ગેમચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. અમેરિકી 5મી ફ્લીટ આ ડ્રોનનો ઉપયોગ પ્રાદેશિક પાણીઓમાં સ્થિતિનું વધુ સારું મોનિટરિંગ કરવા માટે કરી રહી છે. આ વિકાસ વૈશ્વિક સમુદ્રી સુરક્ષા અને નૌસેના યુદ્ધની રણનીતિમાં નવું અધ્યાય ઉમેરી રહ્યો છે. ભારત સહિત અનેક દેશો આ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ અસ્થિરતા વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને અસર કરી શકે છે.