જનગણના-2027ના પ્રથમ તબક્કા (આવાસોનું લિસ્ટિંગ અને આવાસોની ગણતરી) પૂર્ણ થયા પછી બે મહિનામાં સ્થાનિક નિકાયોના અધિકારીઓ 784 જિલ્લાઓમાં નાગરિક સુવિધાઓ વિશે વિગતવાર આંકડા એકત્રિત કરશે. આ આંકડાઓના આધારે દેશની જિલ્લા જનગણના હેન્ડબુક (DCHB) તૈયાર કરવામાં આવશે. આ હેન્ડબુકમાં ગામ અને શહેર સ્તરે નાગરિક મૂળભૂત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો પૂર્ણ રેકોર્ડ હશે.

ભારતના મહાપંજીયક અને જનગણના આયુક્ત મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પત્ર લખીને જણાવ્યું છે કે, જનગણનાના પ્રથમ તબક્કા પૂર્ણ થયા પછી બે મહિનામાં આ હેન્ડબુક માટે જમીની સ્તરે કામ શરૂ કરવામાં આવે અને તેને 30 દિવસની અંદર પૂર્ણ કરવામાં આવે.

હેન્ડબુકમાં શું-શું હશે?
આ હેન્ડબુકમાં શાળા, હોસ્પિટલ, પાણીની વ્યવસ્થા, વીજળી કનેક્શન, સડકો, બેંક અને અન્ય ડઝનબંધ સુવિધાઓનો વિગતવાર રેકોર્ડ હશે. તેમાં માત્ર એટલું જ નહીં, પરંતુ જો કોઈ સુવિધા ન હોય તો નિવાસીઓએ તે માટે કેટલી દૂર જવું પડે છે તે પણ નોંધવામાં આવશે.

મોબાઇલ એપથી થશે આંકડા એકત્રિત
સ્વતંત્રતા પછી 1951માં થયેલી પ્રથમ જનગણના પછી સતત પ્રકાશિત થતી આ હેન્ડબુક તૈયાર કરવાની પદ્ધતિમાં આ વખતે મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ વખત આ આંકડા મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવશે.

9 ક્ષેત્રોના આંકડા એકત્રિત કરવામાં આવશે
ગ્રામ નિર્દેશિકામાં નીચેના 9 ક્ષેત્રોના આંકડા એકત્રિત કરવામાં આવશે:
- શૈક્ષણિક અને તબીબી સુવિધાઓ
- પાણી અને સ્વચ્છતા
- પરિવહન અને સંચાર
- બેંકિંગ અને ધિરાણ
- વીજળી પુરવઠો
- જમીન વપરાશ અને સિંચાઈ
- મુખ્ય કૃષિ ઉત્પાદનો
- ઉત્પાદિત વસ્તુઓ
- હસ્તશિલ્પ

નગર નિર્દેશિકામાં ઝૂંપડપટ્ટી સ્તરના મૂળભૂત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સામાજિક અને મનોરંજન સુવિધાઓ તેમજ ૧૯૧૧થી વસ્તી વૃદ્ધિનો ઇતિહાસ પણ સામેલ કરવામાં આવશે.