કેન્દ્ર સરકારે જનગણના 2027ની તૈયારીમાં મહત્વનું પગલું ભરતા હાઉસ લિસ્ટિંગ ઓપરેશન માટે 33 સવાલોવાળી નવી પ્રશ્નાવલી જાહેર કરી છે. આ પ્રશ્નાવલી 1 એપ્રિલ 2026થી અમલમાં આવશે. તેમાં ઇન્ટરનેટ, LPG, પીવાનું પાણી અને સ્વચ્છતા જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ સાથે સમાજમાં આવેલા બદલાવોને સમજવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

2011ની છેલ્લી જનગણના પછી ભારતીય સમાજમાં આવેલા બદલાવોને ધ્યાનમાં રાખીને આ પ્રશ્નાવલી તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેમાં મકાનના પ્રકાર, સ્થાન અને બાંધકામ સામગ્રીથી લઈને ડિજિટલ યુગને અનુરૂપ ઇન્ટરનેટ સુવિધાની ઉપલબ્ધતા સુધીના સવાલો સામેલ છે. ઉપરાંત LPG, પીવાના પાણી, શૌચાલય અને અન્ય મૂળભૂત સુવિધાઓ વિશે પણ વિગતવાર માહિતી એકત્ર કરવામાં આવશે.

જનગણના 2027માં પૂછાશે આ 33 સવાલ:
1. બિલ્ડિંગ નંબર (નગર અથવા સ્થાનિક પ્રાધિકાર અથવા જનગણના નંબર)  
2. મકાન નંબર  
3. મકાનના ફ્લોરમાં વપરાયેલ મુખ્ય સામગ્રી  
4. મકાનની દીવાલમાં વપરાયેલ મુખ્ય સામગ્રી  
5. મકાનની છતમાં વપરાયેલ મુખ્ય સામગ્રી  
6. મકાનનો ઉપયોગ  
7. મકાનની હાલત  
8. કુટુંબ ક્રમાંક  
9. કુટુંબના સભ્યોની સંખ્યા  
10. કુટુંબના વડાનું નામ  
11. કુટુંબના વડાનું લિંગ  
12. અનુસૂચિત જાતિ/અનુસૂચિત જનજાતિ/અન્ય  
13. મકાનની માલિકીની સ્થિતિ  
14. મકાનમાં રૂમની સંખ્યા  
15. કુટુંબમાં પરણેલા દંપતીઓની સંખ્યા  
16. પીવાના પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત  
17. પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા  
18. લાઇટનો મુખ્ય સ્ત્રોત  
19. શૌચાલયની ઉપલબ્ધતા  
20. શૌચાલયનો પ્રકાર  
21. ગંદા પાણીની નિકાસ વ્યવસ્થા  
22. સ્નાનઘરની ઉપલબ્ધતા  
23. રસોડું, LPG/PNG કનેક્શન  
24. ખાના પકાવવા માટે મુખ્ય ઇંધણ  
25. રેડિયો/ટ્રાન્ઝિસ્ટર  
26. ટેલિવિઝન  
27. ઇન્ટરનેટ સુવિધા  
28. લેપટોપ/કોમ્પ્યુટર  
29. ટેલિફોન/મોબાઇલ ફોન/સ્માર્ટ ફોન  
30. સાઇકલ/સ્કૂટર/મોટરસાઇકલ/મોપેડ  
31. કાર/જીપ/વેન  
32. મુખ્ય અનાજ  
33. મોબાઇલ નંબર  

જનગણના 2027ના બે તબક્કા
જનગણના 2027 બે તબક્કામાં આયોજિત કરવામાં આવશે.  
પહેલો તબક્કો: હાઉસ લિસ્ટિંગ ઓપરેશન (1 એપ્રિલ 2026થી)  
બીજો તબક્કો: વસ્તી ગણના (1 ફેબ્રુઆરી 2027થી શરૂ)

આ ભારતની 16મી અને સ્વતંત્રતા પછીની 8મી જનગણના હશે. આ આંકડાઓ દેશની નીતિ નિર્માણ, વિકાસ યોજનાઓ અને સરકારી કાર્યક્રમો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

આ નવી પ્રશ્નાવલી ભારતના બદલાતા સામાજિક, આર્થિક અને ડિજિટલ વાસ્તવિકતાને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદરૂપ થશે. ખાસ કરીને સ્વચ્છતા, ડિજિટલ પહોંચ અને મૂળભૂત સુવિધાઓના ક્ષેત્રમાં થયેલા પ્રગતિને માપવા માટે આ પ્રશ્નો ખૂબ જ અગત્યના માનવામાં આવે છે.