આજના આધુનિક યુગમાં ડેટા એ માત્ર ટેકનોલોજીની જરૂરિયાત નથી, પરંતુ શિક્ષણ, વેપાર અને રોજિંદા જીવન માટે વીજળી અને પાણી જેવી જ અનિવાર્ય મૂળભૂત સુવિધા બની ગઈ છે. ઇન્ટરનેટ વગરના જીવનની કલ્પના કરવી હવે મુશ્કેલ છે, કારણ કે સરકારી સેવાઓથી લઈને બેંકિંગ સુધીની તમામ કામગીરી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર સ્થળાંતરિત થઈ છે. આવી સ્થિતિમાં, ડેટાની પોષણક્ષમતા (Affordability) એ સમાજના છેવાડાના માનવીને મુખ્ય પ્રવાહ સાથે જોડવા માટે સૌથી મહત્વનું પરિબળ સાબિત થઈ છે. ભારત સરકારે 'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' અભિયાન હેઠળ ઇન્ટરનેટને સસ્તું અને સુલભ બનાવીને આ દિશામાં પાયાનું પરિવર્તન આણ્યું છે.

ડેટા વપરાશમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો અને ખર્ચમાં ઘટાડો

18 માર્ચ, 2026 ના રોજ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડાઓ દેશની બદલાતી ડિજિટલ તસવીર રજૂ કરે છે.

કિંમતમાં ઘટાડો: વર્ષ 2014-15 માં પ્રતિ GB ડેટાનો ખર્ચ આશરે 269 રૂપિયા હતો, જે હવે ઘટીને માત્ર 7.9 રૂપિયા થઈ ગયો છે. આમ, ડેટાના ભાવમાં 97% જેટલો માતબર ઘટાડો થયો છે.

વપરાશમાં વૃદ્ધિ: અગાઉ પ્રતિ સબ્સ્ક્રાઇબર સરેરાશ માસિક વપરાશ માત્ર 61.66 MB હતો, જે હવે વધીને અસાધારણ 25.25 GB સુધી પહોંચી ગયો છે.

સબ્સ્ક્રાઇબર્સની સંખ્યા: બ્રોડબેન્ડ યુઝર્સની સંખ્યા 250 મિલિયનથી વધીને હવે 1.03 અબજ થઈ ગઈ છે, જે 400% નો આશ્ચર્યજનક વધારો દર્શાવે છે.

મજબૂત ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ

સરકારના 'ડિજિટલ ઇન્ડિયા' પ્રોગ્રામે માત્ર ભાવ જ નથી ઘટાડ્યા, પરંતુ નેટવર્કની ક્ષમતામાં પણ ધરખમ વધારો કર્યો છે:

મોબાઇલ કનેક્ટિવિટી: દેશના 635,000 ગામડાઓ હવે 2G/3G/4G કનેક્ટિવિટીથી સજ્જ છે.

ઓપ્ટિકલ ફાઇબર: નેટવર્કની સ્પીડ વધારવા માટે ઓપ્ટિકલ ફાઇબરનું જાળું 358 કિમીથી વધારીને 692,000 કિમી સુધી ફેલાવવામાં આવ્યું છે.

ટાવરની સંખ્યા: મોબાઇલ બેઝ ટ્રાન્સસીવર સ્ટેશન (BTS) ની સંખ્યા 790,000 થી વધીને હવે 2.95 મિલિયન થઈ ગઈ છે.

વડાપ્રધાનનું વિઝન અને ચાર મુખ્ય સ્તંભ

વડાપ્રધાનના ટેકનોલોજીના લોકશાહીકરણના વિઝન હેઠળ આ કાર્યક્રમ ચાર મુખ્ય સ્તંભો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ઇન્ટરનેટની પહોંચનો વિસ્તાર, સસ્તો ડેટા, ડિજિટલ જાહેર માળખું અને ડિજિટલ સાક્ષરતા. આ સામૂહિક પ્રયાસોને કારણે સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પરનો આર્થિક બોજ ઘટ્યો છે અને ડિજિટલ સેવાઓનો લાભ છેવાડાના ગામડા સુધી પહોંચ્યો છે.