ચૈત્ર નવરાત્રિના પહેલા દિવસથી હિંદુ નવવર્ષની શરૂઆત થાય છે. સનાતન ધર્મમાં ચૈત્ર નવરાત્રિનું ખાસ મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ નવ દિવસોમાં ધરતી પર માં દુર્ગાનું આગમન થાય છે. વૈદિક પંચાંગ મુજબ, 2026માં ચૈત્ર નવરાત્રિની શરૂઆત 19 માર્ચથી થઈ છે. આ નવ દિવસોમાં ભક્તો આદિશક્તિ માં ભવાનીના નવ અલગ-અલગ સ્વરૂપોની વિશેષ પૂજા-અર્ચના કરે છે અને જીવનમાં શુભ ફળ મેળવવા માટે વ્રત પણ રાખે છે.

આ દિવસોમાં માં દુર્ગાની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે. માં દુર્ગાનું સ્વરૂપ અદ્ભુત છે – તેઓ સિંહ પર સવાર છે અને હાથમાં કમળ, ત્રિશૂળ, ચક્ર, તલવાર વગેરે ધારણ કરે છે. ભગવાન વિષ્ણુએ માં દુર્ગાને સુદર્શન ચક્ર પ્રદાન કર્યું હતું. આ કથા મહિષાસુર વધ અને દેવી દુર્ગાના પ્રાકટ્ય સાથે જોડાયેલી છે. ચાલો વાંચીએ આ કથા.

મહિષાસુરનો અત્યાચાર અને માં દુર્ગાનું પ્રાકટ્ય
પૌરાણિક કથા અનુસાર, જ્યારે શક્તિશાળી અસુર મહિષાસુરે દેવતાઓને હરાવીને સ્વર્ગ પર કબજો કરી લીધો હતો. ત્યારે તમામ દેવતાઓ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહાદેવની શરણમાં પહોંચ્યા. તેમણે મહિષાસુરના અત્યાચારો વિશે જણાવ્યું. આ સાંભળીને ત્રિદેવને ક્રોધ આવ્યો. તેમના ક્રોધથી અત્યંત ઉગ્ર તેજ પ્રગટ થયું. આ ઉપરાંત તમામ દેવતાઓના શરીરમાંથી પણ તેજ નીકળ્યું. આ તમામ તેજ એકત્ર થઈને દેવીના સ્વરૂપમાં પરિવર્તિત થયું, જેને માં દુર્ગા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સુદર્શન ચક્રનો ઉલ્લેખ ‘માર્કંડેય પુરાણ’ના ‘દુર્ગા સપ્તશતી’માં કરવામાં આવ્યો
મહિષાસુર સાથે યુદ્ધ કરવા માટે તમામ દેવતાઓએ પોતાના અસ્ત્ર-શસ્ત્રો માં દુર્ગાને અર્પણ કર્યા. ત્યારે જગતના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુએ સુદર્શન ચક્રનું સર્જન કર્યું અને તે માં દુર્ગાને આપ્યું. આ ચક્ર ધર્મની રક્ષાનું પ્રતીક છે. સુદર્શન ચક્રનો ઉલ્લેખ ‘માર્કંડેય પુરાણ’ના ‘દુર્ગા સપ્તશતી’માં કરવામાં આવ્યો છે. માં દુર્ગાના હાથમાં સુદર્શન ચક્ર અવિરત ફરતું રહે છે, જેને સમયનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, જ્યારે પૃથ્વી પર કોઈ સંકટ આવે છે ત્યારે તમામ શક્તિઓ એકત્ર થઈને દેવીના સ્વરૂપમાં તે સંકટનો નાશ કરે છે. મહિષાસુર વધની આ કથા એ જ દર્શાવે છે કે અધર્મનો નાશ કરવા માટે આદિશક્તિ કેવી રીતે પ્રગટ થાય છે. આ કથા ચૈત્ર નવરાત્રિમાં માં દુર્ગાની પૂજા સાથે વધુ જોડાયેલી છે અને ભક્તોને શક્તિ, સાહસ અને વિજયનું પ્રતીક આપે છે.