અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને નાટો (NATO) ના સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટ્ટે વચ્ચે વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી ખાનગી મુલાકાત બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ફરી એકવાર ગરમાવો આવ્યો છે. આ બેઠક બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ ટ્રાન્સ-એટલાન્ટિક લશ્કરી જોડાણની ટીકા કરતા તેને બિનજરૂરી ગણાવ્યું છે, જેના કારણે અમેરિકા નાટોમાંથી બહાર નીકળી જશે તેવી અટકળોએ જોર પકડ્યું છે.

સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રમ્પનો આકરો પ્રહાર

સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટ્ટે સાથેની બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રૂથ સોશિયલ’ પર એક પોસ્ટ શેર કરી હતી. આ પોસ્ટમાં તેમણે આકરા શબ્દોમાં લખ્યું હતું કે, “જ્યારે અમેરિકાને ઉત્તર એટલાન્ટિક સંધિ સંગઠન (NATO) ની જરૂર હતી, ત્યારે તેઓ અમારી સાથે નહોતા. જો ભવિષ્યમાં વોશિંગ્ટનને ફરી તેમની જરૂર પડશે, તો તેઓ ત્યાં નહીં હોય.” ટ્રમ્પના આ નિવેદને સાથી દેશોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ઈરાન મુદ્દે સહયોગનો અભાવ

આ વિવાદ પાછળનું મુખ્ય કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને તેલના ભાવ હોવાનું મનાય છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે અગાઉ નાટો દેશોને આહવાન કર્યું હતું કે તેઓ વૈશ્વિક તેલના વધતા ભાવોને ડામવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવામાં અમેરિકાને મદદ કરે. જોકે, ઘણા નાટો દેશોએ આ પ્રસ્તાવનો પ્રતિકાર કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકાની સંભવિત લશ્કરી કાર્યવાહીમાં યુરોપિયન સાથીઓએ સંપૂર્ણ સમર્થન ન આપતા ટ્રમ્પ નારાજ હોવાનું જણાય છે.

વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા ‘નાટો’ છોડવાની ચર્ચાની પુષ્ટિ

વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિને પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં સ્વીકાર્યું હતું કે અમેરિકાનું નાટો છોડવા અંગેનું વિચારમંથન ચાલુ છે. તેમણે જણાવ્યું કે યુરોપિયન સાથીઓ સાથેની ટ્રમ્પની આ ચિંતા વચ્ચે જ આ બેઠક યોજાઈ હતી. બીજી તરફ, માર્ક રુટ્ટેએ આ મુલાકાતને ‘સ્પષ્ટ અને ખુલ્લી’ ગણાવી હતી. જોકે, વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટતા કરી છે કે હાલમાં કોઈ પણ નીતિગત પરિવર્તન અંગે ઔપચારિક જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને સુરક્ષા માર્ગો પર મંથન

આ બેઠકમાં માત્ર મતભેદો જ નહીં, પરંતુ વ્યાપક સંકલન અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ રૂટ સુરક્ષિત કરવાના પ્રયાસો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટેના રાજદ્વારી પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંઘર્ષનો વહેલી તકે અંત આવે અને તેના માટે નાટો દેશો સક્રિય ભૂમિકા ભજવે.

માર્કો રુબિયો અને ‘બોજ વહેંચણી’ અંગે ચર્ચા

એક અલગ કાર્યક્રમમાં અમેરિકાના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ પણ માર્ક રુટ્ટે સાથે મુલાકાત કરી હતી. સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં નાટો સાથી દેશો સાથે સંકલન વધારવા અને રક્ષણાત્મક ખર્ચના ‘બોજની વહેંચણી’ (Burden Sharing) અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી. અમેરિકા લાંબા સમયથી માંગ કરી રહ્યું છે કે અન્ય નાટો દેશોએ પણ રક્ષા બજેટમાં તેમનું યોગદાન વધારવું જોઈએ.