રાજસ્થાની પંચમેલ દાળ એક પરંપરાગત અને અત્યંત સ્વાદિષ્ટ વાનગી છે. ‘પંચમેલ’ નામ પાંચ પ્રકારની દાળોના મિશ્રણને કારણે પડ્યું છે – અરહર, મગ, ચણા, ઉડદ અને મસૂર દાળ. આ દાળ પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે અને રોજિંદા ભોજનમાં સ્વાદ અને સ્વાસ્થ્ય બંને વધારે છે.

દેશી ઘી અને મસાલાઓના તડકાથી આ દાળને અસલ રાજસ્થાની સ્વાદ મળે છે. તેને ગરમાગરમ રોટલી, ચાવલ, બાટી કે પરાઠા સાથે પીરસવામાં આવે તો સ્વાદ જ ન્યારો લાગે છે.

પંચમેલ દાળ બનાવવાની સામગ્રી:
- 2 ચમચી અરહર દાળ  
- 2 ચમચી મગ દાળ  
- 2 ચમચી ચણા દાળ  
- 2 ચમચી ઉડદ દાળ  
- 2 ચમચી મસૂર દાળ  
- 1 બારીક કાપેલો પ્યાજ  
- 2 કાપેલા ટમેટા  
- 2 હરી મરચી  
- 1 ચમચી આદુ-લસણની પેસ્ટ  
- 1 ચમચી હળદર  
- 1 ચમચી લાલ મરચું પાવડર  
- 1 ચમચી જીરું  
- એક ચપટી હીંગ  
- 2 ચમચી ઘી  
- સ્વાદ અનુસાર નમક  
- હરિયાળી ધનિયા (સજાવટ માટે)

પંચમેલ દાળ બનાવવાની રીત:
1. બધી દાળોને સારી રીતે ધોઈને 30 મિનિટ પાણીમાં પલાળી રાખો.  
2. કૂકરમાં દાળ, પાણી, હળદર અને નમક નાખીને 3-4 સીટી વગાડો.  
3. કૂકર ઠંડું થાય પછી દાળને હળવું મેશ કરી લો.  
4. એક પેનમાં ઘી ગરમ કરો. તેમાં જીરું, હીંગ અને પ્યાજ નાખીને સોનેરી થાય ત્યાં સુધી શેકો.  
5. આદુ-લસણ પેસ્ટ, હરી મરચી અને ટમેટા ઉમેરીને મસાલો સારી રીતે પકાવો જ્યાં સુધી તેલ છૂટતું ન દેખાય.  
6. લાલ મરચું પાવડર નાખીને મિક્સ કરો અને તેમાં પાકેલી દાળ ઉમેરો. જરૂર મુજબ પાણી અને નમક નાખીને થોડી વાર ઉકાળો.  
7. અંતમાં કાપેલો લીલો ધનિયો છાંટીને સજાવો.  
8. ગરમાગરમ રોટલી, ચાવલ, બાટી કે પરાઠા સાથે પીરસો.

ખાસ ટિપ્સ:
- તડકા માટે ઘીનો જ ઉપયોગ કરો, તેનાથી અસલ સ્વાદ આવે છે.  
- દાળોને પલાળવી જરૂરી છે, તેનાથી તેઓ ઝડપથી અને સારી રીતે પકે છે.  
- દાળને હળવું મેશ કરવાથી તે ક્રીમી અને સ્વાદિષ્ટ બને છે.