ખાડી વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલ અને ઊર્જા પુરવઠામાં અસ્થિરતા વધી રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને 48 કલાકનું અલ્ટિમેટમ આપ્યું છે અને યુદ્ધવિરામ નહીં થાય તો ઈરાનને ‘પાષાણ યુગ’માં પહોંચાડી દેવાની ધમકી આપી છે.

આ વચ્ચે અમેરિકાએ ઈરાનના મુખ્ય ઊર્જા કેન્દ્ર ખાર્ગ ટાપુ પર કબજો કરવા માટે સેના ઉતારવાની ધમકી પણ આપી છે. જોકે, અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ સહિત અનેક રિપબ્લિકન નેતાઓ ઈચ્છે છે કે અમેરિકા પોતાની ‘વિજય’ની જાહેરાત કરીને ખાડી વિસ્તારમાંથી જલ્દી બહાર નીકળી જાય.

અમેરિકામાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધ્યા
આ યુદ્ધને કારણે અમેરિકામાં પેટ્રોલની સરેરાશ કિંમત 3 ડોલર પ્રતિ ગેલનથી વધીને 4 ડોલર થઈ ગઈ છે, જ્યારે ડીઝલના ભાવમાં 25%નો વધારો થયો છે. CNN/SSRSના તાજા સર્વે અનુસાર આ યુદ્ધ અમેરિકી લોકોમાં અત્યંત અલોકપ્રિય છે અને તેને માત્ર માઈનસ 32% સમર્થન મળ્યું છે.

હોર્મુઝમાં ફ્રી પાસેજ હંમેશ માટે બંધ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોના મુક્ત માર્ગના દિવસો હવે હંમેશ માટે સમાપ્ત થઈ ગયા છે. ઈરાને માત્ર ડ્રોન, મિસાઇલ અને બારૂદી સુરંગોની ધમકી આપીને જ હજારો જહાજોની આવ-જા અટકાવી દીધી છે. અમુક જહાજોએ સુરક્ષિત પસાર થવા માટે ઈરાનને 20 લાખ ડોલર સુધીની ટોલ ચૂકવી છે.

આ ઘટના પછી વિશ્વના અન્ય મહત્વના ચોક પોઈન્ટ્સ (મલાક્કા સ્ટ્રેટ, તાઇવાન સ્ટ્રેટ, બાબ-અલ-મંદબ, સુંદા સ્ટ્રેટ વગેરે) પર પણ સવાલ ઊઠવા લાગ્યા છે કે “અમે કેમ નહીં?”

અમેરિકી ‘દાદાગીરી’નો અંત?
લાંબા સમય સુધી અમેરિકાએ પેક્સ અમેરિકાના નામે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોમાં મુક્ત આવ-જાની ખાતરી કરાવી હતી પરંતુ, હવે ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે અન્ય દેશો પોતાની સુરક્ષા પોતે જ કરે અને ખાડીમાં પોલિસિંગનું કામ પણ પોતે સંભાળે. આ ફેરફારથી વૈશ્વિક સહકાર અને મુક્ત વેપારનો યુગ ધીમે-ધીમે સમાપ્ત થવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. ભારત સહિત અનેક દેશો મલ્ટી-પોલર વર્લ્ડની વાત કરે છે, પરંતુ આવી સ્થિતિમાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન વધવાની અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મોટો ઝટકો લાગવાની શક્યતા વધી રહી છે.