હનુમાન જયંતીનું હિંદુઓમાં મોટું ધાર્મિક મહત્વ છે. આ દિવસે ભગવાન હનુમાનની જયંતી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે કારણ કે તેમનો જન્મ ચૈત્ર માસની પૂર્ણિમા તિથિએ થયો હતો. પંચાંગ અનુસાર આજે હનુમાન જયંતીનું પર્વ મનાવવામાં આવી રહ્યું છે. હનુમાન જયંતીનું પાવન પર્વ અમને બજરંગબલીની શક્તિ, ભક્તિ અને અદ્ભુત પરાક્રમની યાદ અપાવે છે.

આ ખાસ અવસરે રામાયણના સુંદરકાંડમાં વર્ણિત હનુમાનજીની લંકા યાત્રા અને લીલાઓનું મહત્વ વધી જાય છે. આ લીલાઓ માત્ર કથા નથી, પરંતુ સાહસ, બુદ્ધિ અને અટૂટ વિશ્વાસના જીવંત ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. તો આવો, હનુમાન જયંતીના આ ખાસ અવસરે હનુમાનજી દ્વારા કરવામાં આવેલી મુખ્ય લંકા લીલાઓ અને ઘટનાઓ વિશે જાણીએ.

સુરસાની પરીક્ષા  
લંકા જતી વખતે રસ્તામાં નાગમાતા સુરસાએ હનુમાનજીનો રસ્તો રોકી લીધો અને તેમને ગળી જવાનો પ્રયાસ કર્યો. હનુમાનજીએ પોતાની બુદ્ધિનો ઉપયોગ કર્યો. પહેલાં તેમણે પોતાનો આકાર મોટો કર્યો અને જેવી સુરસાએ મોં ફાડ્યું કે તરત જ નાનું રૂપ ધારણ કરીને તેના મોંમાં જઈને તરત જ બહાર નીકળી આવ્યા. આથી સુરસા ખુશ થઈ અને તેમને આશીર્વાદ આપ્યા કે તેઓ દરેક કાર્યમાં સફળ થાય.

સિંહિકાનો અંત  
જ્યારે હનુમાનજી લંકા જઈ રહ્યા હતા ત્યારે સમુદ્રની વચ્ચે એક રાક્ષસી રહેતી હતી, જે ઊડનારાઓની પરછાઈ પકડીને તેમને રોકી લેતી હતી. તેણે પણ હનુમાનજીને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેમણે તરત જ તેને મારીને આગળનો રસ્તો સાફ કરી લીધો.

વિભીષણ સાથે મુલાકાત  
માતા સીતાની શોધમાં લંકા પહોંચ્યા પછી હનુમાનજીને એક સ્થાને 'રામ' નામ લખેલું દેખાયું. આથી તેમને સમજાઈ ગયું કે અહીં કોઈ શ્રીરામના ભક્ત રહે છે. અહીં જ તેમની મુલાકાત વિભીષણ સાથે થઈ. બંને વચ્ચે વાતચીત થઈ અને હનુમાનજીએ તેમને શ્રીરામ સાથે મળવાનો વિશ્વાસ આપ્યો હતો.

માતા સીતા સાથે મુલાકાત  
ઘણી શોધ પછી હનુમાનજી અશોક વાટિકા પહોંચ્યા, જ્યાં માતા સીતા દુઃખી બેઠેલી દેખાઈ. ત્યારબાદ માતા સીતાએ હનુમાનજીને શ્રીરામની અંગૂઠી આપી અને તેમનો સંદેશ સંભળાવ્યો. આથી માતા સીતાને આશા મળી કે જલ્દી જ તેમને રાવણથી મુક્તિ મળશે.

અશોક વાટિકામાં ઉત્પાત  
માતા સીતા સાથે મુલાકાત પછી હનુમાનજીએ ત્યાંના વૃક્ષ-પાદપો તોડી નાખ્યા અને રાક્ષસોને પરાજિત કર્યા. આથી રાવણના દરબારમાં હલચલ મચી ગઈ હતી.

અક્ષયકુમારનો વધ  
રાવણે પોતાના પુત્ર અક્ષયકુમારને સેના સાથે મોકલ્યો હતો. પરંતુ હનુમાનજીએ તેને અને તેની સેનાને હરાવી દીધા. તેમની તાકાત જોઈને આખી લંકા ડરી ગઈ.

મેઘનાદ સાથે સામનો  
ત્યારબાદ મેઘનાદે હનુમાનજી પર બ્રહ્માસ્ત્ર છોડ્યું. હનુમાનજી ઇચ્છતા તો બચી શકતા, પરંતુ તેમણે તે અસ્ત્રનું સન્માન કરતાં પોતાને બાંધવા દીધા. ત્યારબાદ હનુમાનજી રાવણના દરબારમાં પહોંચ્યા. ત્યાં તેમણે રાવણને પોતાની મર્યાદા અને શ્રીરામની શરણમાં આવવાની ચેતવણી આપી.

લંકા દહન  
જ્યારે રાવણે તેમની પૂંછડીમાં આગ લગાવવાનો આદેશ આપ્યો, ત્યારબાદ હનુમાનજીએ તે જ આગથી આખી લંકામાં આગ લગાવી દીધી. માત્ર વિભીષણનું ઘર સુરક્ષિત છોડ્યું. આથી રાવણની શક્તિ પર મોટો આઘાત પડ્યો.

શ્રીરામને સંદેશ આપવો  
ત્યારબાદ હનુમાનજી પાછા ફર્યા અને માતા સીતાની ચૂડામણિ શ્રીરામને આપી. તેમણે આખી ઘટના કહી, જે સાંભળીને શ્રીરામ ભાવુક થઈ ગયા અને તેમને ગળે લગાવી લીધા.