ભારતના મોસ્ટ વોન્ટેડ ભગોડા હીરા વેપારી મેહુલ ચોકસીના પ્રત્યાર્પણ (એક્સ્ટ્રાડિશન)નો રસ્તો હવે સ્પષ્ટ થતો જણાઈ રહ્યો છે. બેલ્જિયમના એન્ટવર્પ શહેરની અપીલીય અદાલતે સરકારને મેહુલ ચોકસીને ભારતને સોંપવાની સલાહ આપી છે.

અદાલતના ‘ચેમ્બર ઓફ એક્યુઝેશન’એ 3 એપ્રિલે બેલ્જિયમ સરકારને સલાહ આપી છે કે ભારતમાં ચોકસી વિરુદ્ધ ચાલતા 7માંથી 6 આરોપો પર તેમનું પ્રત્યાર્પણ મંજૂર કરી શકાય છે. આમાં આપરાધિક કાવતરું, આપરાધિક વિશ્વાસઘાત, ધોરણધડી કે ફર્જીવાડા, ખાતાઓમાં હેરાફેરી, અધિકારી દ્વારા અવૈધ લાભ મેળવવો અથવા ગબન અને આપરાધિક કુચરિત વર્તન જેવા આરોપો સામેલ છે.

બેલ્જિયમના કાયદા હેઠળ પણ દંડનીય છે આરોપો
એન્ટવર્પના એડવોકેટ જનરલ કેન વિટપાસે જણાવ્યું કે, જે આરોપો માટે ભારતમાં મેહુલ ચોકસી વોન્ટેડ છે, તે બેલ્જિયમના કાયદા હેઠળ પણ શિક્ષાપાત્ર છે. આથી પ્રત્યાર્પણ માટેની ‘પારસ્પરિકતા’ (Reciprocity)ની શરત પૂરી થાય છે.

તેમણે એ પણ કહ્યું કે, સાક્ષ્યો સાથે ચેડાં કરવા અથવા તેમને નષ્ટ કરવાના આરોપ પર અદાલતે નકારાત્મક અભિપ્રાય આપ્યો છે, કારણ કે આ અપરાધ બેલ્જિયમમાં દંડનીય નથી.

અપહરણમાં ભારત સરકારની સંલિપ્તતા નહીં
અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, 2021માં એન્ટીગુઆ અને બાર્બુડાથી મેહુલ ચોકસીના કથિત અપહરણમાં ભારત સરકારની કોઈ સીધી કે તાત્કાલિક સંલિપ્તતા હોવાના કોઈ પુરાવા નથી. અદાલતે ચોકસીના વકીલો દ્વારા ભારતમાં અન્યાય, અનુચિત સુનાવણી, યાતના કે અમાનવીય વ્યવહારની જે આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી તેને પણ અવિશ્વસનીય ગણી છે.

પીએનબીના 13 હજાર કરોડના કેસમાં વોન્ટેડ
મેહુલ ચોકસી પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) સ્કેમમાં 13,000 કરોડ રૂપિયાની લોન ધોરણધડીના મુખ્ય આરોપી છે. ભારતે 27 ઓગસ્ટ, 2024ના રોજ બેલ્જિયમ પાસે તેમના પ્રત્યાર્પણની અરજી કરી હતી. ગત વર્ષે ડિસેમ્બરમાં બેલ્જિયમની સુપ્રીમ કોર્ટે ચોકસીની અપીલ નકારી કાઢી હતી.

હવે અપીલીય અદાલતની આ સલાહ બાદ બેલ્જિયમ સરકાર અંતિમ નિર્ણય લેશે. જો સરકાર આ સલાહને મંજૂર કરશે તો મેહુલ ચોકસી જલ્દી જ ભારત આવી શકે છે, જ્યાં તેમના વિરુદ્ધ CBI અને EDના અનેક કેસ ચાલી રહ્યા છે.