દુનિયાભરમાં છેલ્લા એક મહિનાથી સમુદ્રી વહન અને જહાજોની આવ-જા ઘણી ચર્ચામાં છે. ઈરાનના યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વના સમુદ્રી માર્ગો પર તણાવને કારણે આ ચર્ચા વધી છે. પરંતુ સમુદ્રી લૂંટ અને ખજાનાથી ભરેલા જહાજોની વાર્તાઓ સેંકડો વર્ષ જૂની છે.

એવી જ એક રોમાંચક વાર્તા છે ‘નોસા સેન્હોરા ડો કાબો’ (Nossa Senhora do Cabo) નામના પોર્ટુગીઝ યુદ્ધ જહાજની, જે ભારતથી અરબો રૂપિયાનો ખજાનો લઈને નીકળ્યું હતું, પરંતુ ક્યારેય પોતાના ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચી શક્યું ન હતું.

300 વર્ષ પછી મળ્યા જહાજના અવશેષ
સ્મિથસોનિયન મેગેઝિન અને અન્ય અભ્યાસ અનુસાર, વર્ષ 2025માં પુરાતત્વવિદોને આફ્રિકાના દક્ષિણ-પૂર્વી તટે આવેલા ટાપુ દેશ મેડાગાસ્કર પાસે આ જહાજના મલબાના અવશેષ મળ્યા છે. આ જહાજ 1721માં સમુદ્રી લૂંટારાઓના હુમલામાં ડૂબી ગયું હતું.

બ્રાઉન યુનિવર્સિટીના પુરાતત્વવિદ માર્ક એગોસ્ટિની અને સેન્ટર ફોર હિસ્ટોરિક શિપરેક પ્રિઝર્વેશનના શોધકર્તાઓએ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો, જહાજની બાંધણી અને મળેલી વસ્તુઓના આધારે તેની ઓળખ કરી છે.

જહાજમાં શું હતું ખજાનો?
‘નોસા સેન્હોરા ડો કાબો’ નો અર્થ છે ‘કેપની અમારી દેવી’. આ જહાજ ગોવાથી લિસ્બન તરફ જઈ રહ્યું હતું. ગોવા તે સમયે પોર્ટુગીઝ ઉપનિવેશ હતો.

જહાજમાં લાદેલું હતું:
- સોને અને ચાંદીની ઈંટો
- શાહી કપડાં
- કીમતી રત્નો (હીરા-મોતી)
- ધાર્મિક કલાકૃતિઓ

પુરાતત્વવિદોના અનુમાન મુજબ, આજના સમયમાં આ ખજાનાની કિંમત 138 મિલિયન ડોલર (લગભગ 1150 કરોડ રૂપિયા) જેટલી હોઈ શકે છે.

જહાજ પર સવાર હતા 200 ગુલામ
જહાજ પર પોર્ટુગાલના નિવૃત્ત વાઇસરોય અને ગોવાના આર્ચબિશપ સાથે મોઝામ્બિકથી લાવવામાં આવેલા 200 ગુલામો પણ સવાર હતા.

કેવી રીતે થયો હુમલો?
8 એપ્રિલ, 1721ના રોજ હિંદ મહાસાગરમાં ‘રિયુનિયન’ ટાપુ પાસે લંગર નાખેલા 700 ટનના આ જહાજ પર સમુદ્રી લૂંટારાઓ ઓલિવિયર લેવાસુર અને જ્હોન ટેલરના નેતૃત્વમાં હુમલો થયો હતો. લૂંટારાઓએ જહાજને 400 માઈલ પશ્ચિમમાં આઇલ સેન્ટ-મેરી (હાલનું નોસી બોરાહા) તરફ લઈ ગયા.

લૂંટારાઓએ જહાજને લૂંટ્યું અને પુરાવા મિટાવવા માટે તેને ડુબાવી દીધું. વાઇસરોયને 2000 ડોલરની વિમુક્તિ (રાન્સમ) આપીને છોડાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ બાકીના મુસાફરો અને ગુલામોનું શું થયું તે આજે પણ અજ્ઞાત છે.

લૂંટારાઓ પણ બધો ખજાનો નહોતા લઈ શક્યા
લૂંટારાઓએ જહાજને કેટલાક દિવસ સુધી લૂંટ્યું, પરંતુ તેમ છતાં તેઓ સંપૂર્ણ ખજાનો બહાર કાઢી શક્યા ન હતા. મલબામાંથી મળેલી 3300થી વધુ વસ્તુઓમાં સોનાના સિક્કા, ચીની માટીના વાસણો, ધાર્મિક મૂર્તિઓ અને હાથીદાંતની પટ્ટી પર સોનેરી અક્ષરોમાં ‘INRI’ લખેલું મળ્યું છે.

આજે પણ સમુદ્રમાં છુપાયેલો છે ખજાનો
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે જહાજનું મોટા ભાગનું મલબા હજુ રેતી અને ગાદથી ઢંકાયેલું છે. તેથી હજુ પણ અંદર મોટી માત્રામાં ખજાનો છુપાયેલો હોઈ શકે છે. આ વિસ્તારમાં ઓછામાં ઓછા ચાર અન્ય જહાજોના મલબા પણ છે, જેને સમુદ્રી લૂંટારાઓએ લૂંટ્યા હતા.