આજના સમયમાં લોકો પોતાના ઘરના બગીચાને સુંદર અને હરિયાળો રાખવા માટે બજારમાં મળતા મોંઘા અને ઝેરી રાસાયણિક ખાતરોનો આંધળો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, દરેક વખતે છોડના વિકાસ માટે મોંઘા ખાતરની જરૂર હોતી નથી. આપણી રોજિંદી જિંદગીમાં રસોડામાંથી નીકળતી ઘણી વસ્તુઓ એવી હોય છે, જેને આપણે કચરો સમજીને ફેંકી દઈએ છીએ, પરંતુ હકીકતમાં તે છોડ માટે અમૂલ્ય પોષક તત્વોનો ખજાનો છે. આ કુદરતી ખાતર સસ્તું હોવાની સાથે પર્યાવરણ માટે પણ સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે. 

છોડના તંદુરસ્ત વિકાસ માટે જમીનમાં નાઇટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ જેવા તત્વોનું સંતુલન હોવું અનિવાર્ય છે. જ્યારે જમીન આ પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ હોય છે, ત્યારે છોડના મૂળ મજબૂત બને છે અને તેમાં ફૂલ-ફળ પણ પુષ્કળ પ્રમાણમાં આવે છે. બજારના કેમિકલયુક્ત ખાતરની સરખામણીએ કુદરતી ખાતર ધીમે-ધીમે જમીનમાં ભળે છે, જે છોડને લાંબા સમય સુધી સતત પોષણ પૂરું પાડવાનું કામ કરે છે.

કેળાની છાલ 

સામાન્ય રીતે આપણે કેળા ખાધા પછી તેની છાલ ફેંકી દેતા હોઈએ છીએ, પરંતુ તેમાં પોટેશિયમ અને ફોસ્ફરસ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. આ તત્વો છોડની ઊંચાઈ અને મજબૂતી માટે અત્યંત જરૂરી છે. કેળાની છાલને નાના ટુકડામાં કાપીને સીધી માટીમાં દાટી શકાય છે અથવા તેને પાણીમાં બે-ત્રણ દિવસ પલાળી રાખીને તે પાણીને પ્રવાહી ખાતર તરીકે છોડના કુંડામાં નાખવાથી આશ્ચર્યજનક પરિણામો મળે છે.

કોફી અને ચાની ભૂકીનો જાદુ

કોફી બનાવ્યા પછી બચેલો પાવડર કે ચા ગાળ્યા પછીની ભૂકી (ખાંડ વગરની) નાઇટ્રોજનનો મોટો સ્ત્રોત છે. નાઇટ્રોજન છોડના પાંદડાને ઘેરા લીલા રાખવામાં અને નવી કૂંપળો ફૂટવામાં મદદ કરે છે. આ પાવડરને સીધો માટીમાં ભેળવવાથી જમીનની સંરચના સુધરે છે, જેના કારણે છોડના મૂળ સુધી હવા અને પાણી સરળતાથી પહોંચી શકે છે અને જમીન પોચી બને છે.

ઈંડાની છાલ અને કેલ્શિયમનું રક્ષણ

ઈંડાની છાલમાં કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે છોડના કોષોને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ થાય છે. તે છોડને વિવિધ પ્રકારની ફૂગ અને બેક્ટેરિયાના ચેપથી પણ બચાવે છે. ઉપયોગ માટે ઈંડાની છાલને બરાબર સુકવીને તેનો ઝીણો પાવડર બનાવી લેવો જોઈએ અને તેને માટી પર છાંટવો જોઈએ. આ પદ્ધતિથી છોડનો વિકાસ ઝડપી બને છે.

રસોડાનું પાણી અને શાકભાજીનો કચરો

ઘરમાં દાળ-ચોખા ધોવા માટે વપરાતું પાણી ફેંકી દેવાને બદલે જો છોડમાં નાખવામાં આવે, તો તેમાં રહેલા પોષક તત્વો પાંદડાને પીળા પડતા અટકાવે છે. તે જ રીતે, ફળ અને શાકભાજીની છાલને એક ડબ્બામાં માટીના લેયર સાથે દબાવી રાખવાથી થોડા જ દિવસોમાં તે સડીને ઉત્તમ ગુણવત્તાનું કમ્પોસ્ટ ખાતર બની જાય છે. આ ઘરેલું પ્રક્રિયાથી કચરાનું વ્યવસ્થાપન પણ થાય છે અને છોડને જૈવિક ખોરાક પણ મળે છે.

પર્યાવરણનું સંરક્ષણ અને હરિયાળી

જો ઘરમાંથી નીકળતા કચરાનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો તે બગીચા માટે ખજાનો સાબિત થઈ શકે છે. કુદરતી ખાતરના ઉપયોગથી આપણે માત્ર સુંદર બગીચો જ નથી બનાવતા, પરંતુ પૃથ્વીને રાસાયણિક અસરોથી બચાવવામાં પણ ફાળો આપીએ છીએ. થોડાક જ પ્રયત્નો અને રસોડાના કચરાના સ્માર્ટ ઉપયોગથી કોઈપણ વ્યક્તિ પોતાના ઘરના આંગણે હરિયાળી ક્રાંતિ લાવી શકે છે.