વૈશ્વિક અશાંતિ વચ્ચે ભારતના મધ્યમ વર્ગ માટે રાહતના સમાચાર છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલા અવરોધોને કારણે રસોઈ ગેસ (LPG) ની અછત સર્જાવાની ભીતિ હતી, પરંતુ ભારત સરકારની સમયસૂચક દખલગીરીને કારણે આ સંકટ ટળતું દેખાય છે. ઈરાન સાથેના દાયકાઓ જૂના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોને કારણે ભારતના ગેસ ટેન્કરોને સુરક્ષિત માર્ગ મળવાની શક્યતા વધી છે, જે સુનિશ્ચિત કરશે કે દેશમાં LPG અને અન્ય ઇંધણનો પુરવઠો જળવાઈ રહે અને સામાન્ય નાગરિકોને ભાવવધારાનો સામનો ન કરવો પડે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: વિશ્વની ઇંધણની ધોરીનસ

વિશ્વના કુલ દરિયાઈ ઓઇલ અને ગેસ વેપારનો અંદાજે 20% હિસ્સો માત્ર હોર્મુઝના સાંકડા માર્ગ પર નિર્ભર છે. સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક અને કુવેત જેવા દેશો માટે આ નિકાસનો એકમાત્ર રસ્તો છે. હાલમાં ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયલ વચ્ચેના તણાવને કારણે આ માર્ગ વ્યવહારિક રીતે બંધ જેવો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની કિંમતો વધવાનું જોખમ ઉભું થયું છે.

ખાડીમાં ફસાયેલા ભારતીય જહાજોની સ્થિતિ

વર્તમાન સંકટમાં ભારતના કુલ 22 જહાજો આ વિસ્તારમાં અટવાયા છે. જેમાં સૌથી મહત્વના નીચે મુજબ છે:

પાઈન ગેસ (IOC): રસોઈ ગેસ લઈને ભારત આવી રહેલું ટેન્કર.

જગ વસંત (BPCL): LPG પુરવઠા સાથેનું બીજું મહત્વનું જહાજ.

આ બંને ટેન્કરો હાલમાં UAE ના શારજાહ પાસે લંગર નાખીને ઊભા છે, જે શનિવારે પોતાની આગળની મુસાફરી શરૂ કરે તેવી શક્યતા છે.

ભારતની વ્યૂહનીતિ અને વિદેશી કૂટનીતિ

જ્યારે અન્ય દેશોના જહાજો માટે રસ્તો બંધ છે, ત્યારે ભારતની તટસ્થ અને મજબૂત વિદેશ નીતિ સફળ સાબિત થઈ રહી છે. ગત અઠવાડિયે જ ઈરાને ભારતના 2 LPG જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપી હતી. ભારત સરકાર અમેરિકન પ્રમુખ અને ઈરાન બંને સાથે સતત સંપર્કમાં છે.

ઈરાન અત્યારે પસંદગીના દેશોને જ રસ્તો આપી રહ્યું છે, જેમાં ભારતનો સમાવેશ તેની સફળ ડિપ્લોમસીનો પુરાવો છે. પાકિસ્તાનનું પણ એક જહાજ તાજેતરમાં અહીંથી પસાર થયું હતું, જે ઈરાનની નવી વ્યૂહનીતિ દર્શાવે છે.

સંભવિત અસરો

જો આ વિવાદ લાંબો સમય ચાલે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસની અછત સર્જાઈ શકે છે. જોકે, વિદેશ મંત્રાલયની સક્રિયતાને જોતા હાલમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં હોવાનું જણાય છે. ભારત સરકાર પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે તમામ સ્તરે પ્રયાસો કરી રહી છે.