ઈરાન અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધને કારણે ભારતના કુલ ક્રૂડ ઓઈલ આયાતમાં માર્ચ ૨૦૨૬માં લગભગ ૧૫%નો ઘટાડો થયો છે. જો કે, આ સમયગાળામાં ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીમાં ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં આશરે ૯૦%નો ભારે વધારો કર્યો છે.

માર્ચ મહિનામાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં થયેલી અવરોધને કારણે ભારતના એલપીજી આયાતમાં ૪૦%ની તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. તેમજ પ્રાકૃતિક ગેસની ખેપમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે નવી દિલ્હીને વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોની શોધ કરવી પડી છે.

કેપરના મુખ્ય વિશ્લેષક સુમિત રિટોઇયાએ જણાવ્યું કે, રશિયન તેલની ખરીદી એપ્રિલ મહિનામાં પણ ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે. સાથે જ ઈરાની તેલ ખરીદવાની પણ શક્યતા છે. એપ્રિલથી ભારતને વેનેઝુએલાથી પણ તેલ મળવાનું શરૂ થઈ શકે છે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઈલની આપૂર્તિ સંબંધિત કેટલાક જોખમો ઘટવાની આશા છે.

રશિયા પાસેથી આયાત વધવાનું કારણ  
ડિસેમ્બર 2025 અને જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરી 2026માં ઓછી ખરીદી પછી રશિયા પાસેથી આયાતમાં તેજી આવી છે. આનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવેલી 30 દિવસની છૂટ છે, જેના હેઠળ સમુદ્રમાં પહેલેથી મોજૂદ, પ્રતિબંધિત રશિયન તેલ ખરીદવાની મંજૂરી મળી છે. અંગોલા, ગેબોન, ઘાના અને કોંગો જેવા આફ્રિકી દેશો પાસેથી પણ તેલ આયાત વધી છે, તેમ છતાં કુલ આપૂર્તિમાં તેમનો યોગદાન હજુ ઓછો છે.

મધ્ય-પૂર્વમાંથી પાઈપલાઈન દ્વારા સપ્લાય  
ગ્લોબલ ડેટા એનાલિટિક્સ ફર્મ કેપરના મુખ્ય વિશ્લેષક સુમિત રિટોઇયાએ કહ્યું કે મધ્ય-પૂર્વના ઉત્પાદકો તેમની આપૂર્તિનો કેટલોક ભાગ પાઈપલાઈન દ્વારા મોકલી રહ્યા છે, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બાયપાસ કરે છે. ખાસ કરીને સઉદી અરબની ઈસ્ટ-વેસ્ટ (યાનબુ) પાઈપલાઈન અને યુએઈની હબશાન-ફુજૈરા પાઈપલાઈનનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

આ પાઈપલાઈનો દ્વારા કેટલીક હદ સુધી રાહત મળી છે, જેથી ભારત સમુદ્રી અવરોધો હોવા છતાં પણ આ વિસ્તારમાંથી કેટલીક માત્રામાં તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખી શક્યું છે.

કતારથી LNG આપૂર્તિમાં 92%નો ઘટાડો  
કતારએનર્જી દ્વારા ફોર્સ મેજ્યોર જાહેર કરવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધને કારણે ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં ભારતને કતાર પાસેથી મળતી લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG)ની આપૂર્તિમાં 92%નો ભારે ઘટાડો થયો છે. કતારએનર્જી સાથે નવી દિલ્હીના લાંબા ગાળાના કરાર છે. આ ઘટાડાની કેટલીક હદ સુધી ભરપાઈ અમેરિકા, ઓમાન, અંગોલા અને નાઈજીરિયા પાસેથી વધેલા આયાત દ્વારા કરવામાં આવી છે.

એલપીજી આયાતમાં આવેલા ભારે ઘટાડાની કેટલીક હદ સુધી ભરપાઈ ઘરેલુ ઉત્પાદન વધારીને અને વ્યાવસાયિક તેમજ ઔદ્યોગિક ઉપભોક્તાઓને આપૂર્તિ મર્યાદિત કરીને કરવામાં આવી છે. આનો મુખ્ય હેતુ 33.2 કરોડથી વધુ ઘરેલુ ગ્રાહકો માટે રસોઈ ગેસની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.