ભારતે તેના પરમાણુ ઉર્જા કાર્યક્રમમાં એક અત્યંત મહત્વનું સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું છે. તમિલનાડુના કલ્પક્કમ ખાતે સ્વદેશી રીતે ડિઝાઇન અને નિર્મિત 500 મેગાવોટના પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરએ ‘ક્રિટિકાલિટી’ પ્રાપ્ત કરી છે. આ ટેકનિકલ સફળતા સાથે ભારત તેના ત્રણ તબક્કાના પરમાણુ કાર્યક્રમના બીજા તબક્કામાં મજબૂતીથી પ્રવેશી ચૂક્યું છે, જે ભવિષ્યમાં દેશની ઉર્જા સુરક્ષા માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.

પ્રધાનમંત્રી મોદીએ વૈજ્ઞાનિકોની સિદ્ધિને બિરદાવી

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ સિદ્ધિને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા બિરદાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ભારત તેની નાગરિક પરમાણુ યાત્રામાં એક નિર્ણાયક પગલું ભરી રહ્યું છે. પીએમ મોદીએ આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ તમામ વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનિયરોને અભિનંદન પાઠવતા કહ્યું કે, આ અદ્યતન રિએક્ટર રાષ્ટ્રની વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતાની ઊંડાઈ અને એન્જિનિયરિંગ સાહસની શક્તિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે આ સફળતાને ભારતના વિશાળ થોરિયમ ભંડારનો ઉપયોગ કરવા તરફનો એક મહત્વનો માર્ગ ગણાવ્યો હતો.

વપરાશ કરતા વધુ ઇંધણ ઉત્પન્ન કરવાની અદ્યતન ટેકનોલોજી

PFBR ની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે તેના વપરાશ કરતા પણ વધુ ઇંધણ ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ છે, તેથી જ તેને ‘બ્રીડર’ રિએક્ટર કહેવામાં આવે છે. ‘ક્રિટિકાલિટી’ એ એ બિંદુ છે જ્યાં પરમાણુ રિએક્ટરમાં સ્વ-નિર્ભર સાંકળ પ્રતિક્રિયા શરૂ થાય છે. આ ટેકનોલોજી ભારતની લાંબા ગાળાની પરમાણુ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઘટક છે. એકવાર સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થઈ ગયા પછી, રશિયા બાદ વ્યાપારી સ્તરે ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર ધરાવતો ભારત વિશ્વનો માત્ર બીજો દેશ બનશે.

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ હેઠળ 200 થી વધુ ઉદ્યોગોનું યોગદાન

આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય નાભિકિય વિદ્યુત નિગમ લિમિટેડ દ્વારા સંચાલિત છે. આ રિએક્ટરની વિશેષતા એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટના નિર્માણમાં 200 થી વધુ ભારતીય ઉદ્યોગો અને અનેક MSME એકમોએ સહયોગ આપ્યો છે, જે સરકારની ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પહેલને સાર્થક કરે છે. સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી બનેલું આ રિએક્ટર દર્શાવે છે કે ભારત હવે અદ્યતન પરમાણુ ટેકનોલોજીમાં સ્વનિર્ભર બની રહ્યું છે.

ઉર્જા સુરક્ષા અને સ્વચ્છ ઉર્જા તરફનું કદમ

સંપૂર્ણ વીજ ઉત્પાદન શરૂ થાય તે પહેલાં આ એક અનિવાર્ય સીમાચિહ્નરૂપ છે. તે સાબિત કરે છે કે રિએક્ટરનો કોર તેની ડિઝાઇન મુજબ સફળતાપૂર્વક કાર્ય કરી રહ્યો છે. આ સિદ્ધિથી ભારત વૈશ્વિક સ્તરે સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત પરમાણુ ઉર્જા ઉત્પાદનમાં પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવશે. આગામી સમયમાં, આ રિએક્ટર દ્વારા પેદા થનારી વીજળી દેશના વિકાસમાં અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉર્જાના લક્ષ્યાંકો પ્રાપ્ત કરવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.