કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે લોકસભામાં માહિતી આપી હતી કે ભારત હાલમાં રેર-અર્થ કાયમી ચુંબકની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે 80 ટકાથી વધુ આયાત પર નિર્ભર છે. જોકે, તેમણે દેશને ખાતરી આપી છે કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં છેલ્લા 11 વર્ષથી સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને આત્મનિર્ભરતા હાંસલ કરવા માટે નિર્ણાયક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં અંતર અને આયાત પર નિર્ભરતા 

લોકસભામાં પ્રશ્નકાળ દરમિયાન પ્રશ્નોના જવાબ આપતાં પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયમાં રાજ્યમંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે દેશમાં સ્વદેશી ઉત્પાદનની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે વાત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટપણે સ્વીકાર્યું હતું કે સ્થાનિક ઉત્પાદન હાલની માંગને પહોંચી વળવા માટે અપૂરતું છે. આ ઉચ્ચ-ટેકનોલોજી ક્ષેત્રો માટે વ્યુહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવી સામગ્રીની 80 ટકાથી વધુ જરૂરિયાત હજુ પણ અન્ય દેશોમાંથી આયાત કરીને પૂરી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ અંતર ઘટાડવા માટે હવે ઉત્પાદન વધારવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.

2023 માં પ્રથમ સેરિયમ-કોબાલ્ટ પ્લાન્ટની ઐતિહાસિક સ્થાપના 

દેશની આત્મનિર્ભરતા તરફની યાત્રાના એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, દુર્લભ-પૃથ્વી ચુંબક ઉત્પાદનની દિશામાં દેશે મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. વર્ષ 2023 માં ભારતનો સૌપ્રથમ સેરિયમ-કોબાલ્ટ પ્લાન્ટ કાર્યરત કરવામાં આવ્યો હતો. આ મહત્વકાંક્ષી પ્લાન્ટનું ઔપચારિક લોન્ચિંગ પ્રધાનમંત્રી મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે આ ક્ષેત્રમાં ભારતની સ્વદેશી ઉત્પાદન યાત્રાનું એક નિર્ણાયક પગલું ગણવામાં આવે છે.

ભવિષ્યની માંગ અને 2030 નો મોટો પડકાર 

ડૉ. સિંહે વર્તમાન અને ભવિષ્યની માંગના આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે, હાલમાં ભારતની રેર-અર્થ કાયમી ચુંબકની રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાત આશરે 4000 યુનિટની છે. સરકાર સ્થાનિક સ્તરે 5000 યુનિટ ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા સુધી પહોંચવા સક્રિય પ્રયાસ કરી રહી છે. પરંતુ, તેમણે ચેતવણી આપતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જ્યારે દેશ 5000 યુનિટની ક્ષમતાએ પહોંચશે, ત્યાં સુધીમાં એટલે કે વર્ષ 2030 સુધીમાં દેશની કુલ રાષ્ટ્રીય જરૂરિયાત વધીને 8000 યુનિટ થવાની પ્રબળ ધારણા છે.