અરુણાચલ પ્રદેશના સરહદી અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા તવાંગ જિલ્લામાં ભારતીય સેનાએ પોતાની સર્જનાત્મકતા અને કાર્યદક્ષતાનો એક ઉત્કૃષ્ટ નમૂનો પેશ કર્યો છે. સામાન્ય રીતે જે પુલ નકામા થઈ જાય તેને હટાવી દેવામાં આવતા હોય છે, પરંતુ સેનાએ જેમીથાંગ પાસે ન્યામજંગ ચૂ નદી પર આવેલા એક જૂના અને બિનઉપયોગી 'બેઈલી બ્રિજ'ને હટાવવાને બદલે તેને એક શાનદાર 'વિસ્ટાડોમ-સ્ટાઇલ' કેફેમાં ફેરવી નાખ્યો છે. ‘બોર્ડર બ્રૂ કેફે’ તરીકે ઓળખાતું આ સ્થળ અત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર સેન્સેશન બની ગયું છે અને પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે. કુદરતી સૌંદર્ય અને આધુનિક વિચારધારાના સંગમ સમાન આ કેફે માત્ર એક ખાણી-પીણીનું સ્થળ નથી, પરંતુ ભારતીય સેનાની સરહદી વિસ્તારો પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા અને વિકાસાત્મક અભિગમનું પ્રતીક છે.

આ અનોખા કેફેની વિશેષતા તેની અદભૂત ભૌગોલિક સ્થિતિ અને તેની બનાવટમાં રહેલી કલાત્મકતા છે. સીધો નદીની ઉપર બનેલો હોવાથી, અહીં આવતા પ્રવાસીઓ પહાડોની વચ્ચેથી ખળખળ વહેતી ન્યામજંગ ચૂ નદીનો અને પૂર્વી હિમાલયની બરફ આચ્છાદિત વાદીઓનો 360-ડિગ્રી નજારો માણી શકે છે. વિસ્ટાડોમ ડિઝાઇન હોવાને કારણે પ્રકૃતિની ગોદમાં બેઠા હોવાનો અહેસાસ થાય છે. નવાઈની વાત તો એ છે કે, સેનાએ પોતાની આગવી કાર્યશૈલીનો પરિચય આપતા આ વિશાળ પ્રોજેક્ટને માત્ર એક મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં તૈયાર કરી દીધો છે. આ પ્રોજેક્ટ પાછળનો મુખ્ય હેતુ જૂના સંસાધનોનો પુનઃઉપયોગ કરી પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના પ્રવાસનને વેગ આપવાનો રહ્યો છે.

માત્ર પ્રવાસન જ નહીં, પરંતુ આ પહેલ સામાજિક સશક્તિકરણનું પણ એક મોટું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. આ કેફેનું સંચાલન સ્થાનિક મોનપા સમુદાયની મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે તેમને માત્ર રોજગારી જ નથી આપતું પણ આત્મનિર્ભર બનવાની તક પણ પૂરી પાડે છે. ભારતીય સેનાના 'ઓપરેશન સદ્ભાવના' હેઠળ આ પ્રોજેક્ટ સાકાર થયો છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા નાગરિકો અને સેના વચ્ચે ગાઢ સંબંધો સ્થાપિત કરવાનો અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો છે. ગત 19 માર્ચે જ્યારે આ કેફેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું, ત્યારે સ્થાનિક ધારાસભ્ય ત્સેરિંગ લ્હામુ સહિતના મહાનુભાવોએ આ પહેલને બિરદાવી હતી અને તેને આખા દેશ માટે એક પ્રેરણાદાયક મોડેલ ગણાવ્યું હતું. આજે 'બોર્ડર બ્રૂ કેફે' દેશભરના પ્રવાસીઓ માટે તવાંગની મુલાકાત લેવાનું એક નવું અને મજબૂત કારણ બની ગયું છે.

Photo credit : Border Brew Cafe