ઈરાનથી લાખો બેરલ કાચું તેલ ભરીને ભારત તરફ આવી રહેલા એક વિશાળ માલવાહક જહાજે મધદરિયે અચાનક પોતાની દિશા બદલી નાખતા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અનેક તર્ક-વિતર્ક શરૂ થયા છે. છેલ્લા સાત વર્ષમાં ઈરાનથી ભારત આવનારો આ સૌથી મોટો તેલનો જથ્થો હોવાનું મનાતું હતું, પરંતુ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર આ જહાજે હવે ચીનના ડોંગયિંગ બંદર તરફ જવાનો સંકેત આપ્યો છે. વર્ષ 2002માં બનેલું અને અમેરિકા દ્વારા પ્રતિબંધિત કરાયેલું 'પિંગ શુન' નામનું આ અફ્રામેક્સ જહાજ અગાઉ ભારતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલા ગુજરાતના વાડીનાર બંદર તરફ આવી રહ્યું હતું, પરંતુ અચાનક તેણે દક્ષિણ તરફ વળાંક લઈ યુ-ટર્ન મારી લીધો છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ચીન તેનું અંતિમ સ્ટેશન છે કે નહીં તે હજુ નિશ્ચિત નથી, કારણ કે દરિયાની વચ્ચે જહાજો ગમે ત્યારે પોતાની દિશા બદલી શકે છે.

કોમોડિટી એનાલિટિક્સ ફર્મ કેપ્લરના ડેટા મુજબ, આ ટેન્કર ઈરાનના ખાર્ગ ટાપુ પરથી આશરે 6 લાખ બેરલ કાચું તેલ લઈને રવાના થયું હતું અને 4 એપ્રિલ સુધીમાં ગુજરાત પહોંચવાની ધારણા હતી. ભારત માટે આ ખેપ ખૂબ જ મહત્વની હતી કારણ કે અમેરિકાએ તાજેતરમાં ઈરાની તેલ પરના પ્રતિબંધોમાં એક મહિનાની છૂટછાટ આપી છે, જેના કારણે વર્ષ 2019 પછી ભારતે ફરીથી ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવાની તૈયારી બતાવી હતી. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે દરિયામાં રહેલા ઈરાની તેલના જથ્થા પર કામચલાઉ દંડ માફ કર્યો હોવા છતાં, પેમેન્ટ, નૂર અને વીમાને લગતી જટિલ સમસ્યાઓ હજુ પણ આ વ્યવહારમાં અવરોધરૂપ બની રહી હોય તેવું લાગે છે, જેના કારણે જહાજનું ગંતવ્ય સ્થાન બદલાયું હોવાની શક્યતા છે.

બીજી તરફ, ઈરાનનો વ્યૂહાત્મક ખાર્ગ ટાપુ અત્યારે ભારે તણાવ હેઠળ છે કારણ કે ઈરાનની 90 ટકા તેલ નિકાસ આ જ કેન્દ્ર પરથી થાય છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં જ ચેતવણી આપી છે કે જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલવા અને તણાવ ઘટાડવા અંગેની વાતચીત સફળ નહીં થાય, તો આ સુવિધા સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આવી ભૌગોલિક અને રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત આવી રહેલું જહાજ ચીન તરફ વળવું એ તેલ બજાર માટે મોટા સંકેત સમાન છે. ભારત તેની ઉર્જા સુરક્ષા માટે વૈવિધ્યપૂર્ણ સ્ત્રોતો શોધી રહ્યું છે ત્યારે આ અણધારી ઘટનાએ ભારતીય તેલ કંપનીઓ અને રણનીતિકારોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. હાલ તો સૌની નજર આ જહાજની આગામી હિલચાલ પર ટકેલી છે કે શું તે ખરેખર ચીન જશે કે ફરી ભારત તરફ વળાંક લેશે.