ભારતના માનવ અંતરિક્ષ ઉડાન મિશન ગગનયાનના અંતરિક્ષયાત્રીઓ (ગગનયાત્રીઓ)ની સુરક્ષા, શારીરિક સહનશક્તિ અને માનસિક મજબૂતીને પરખવા માટે ઇસરોએ ‘મિશન મિત્ર’ નામનું નવું મિશન લોન્ચ કર્યું છે.

ઇસરોએ શુક્રવારે જણાવ્યું કે, ગગનયાન જેવા માનવ અંતરિક્ષ મિશનોમાં મદદરૂપ થવા માટે કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ લદ્દાખના લેહમાં 2થી 9 એપ્રિલ સુધી ‘મિશન મિત્ર’નું સંચાલન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ મિશનનું ઉદ્ઘાટન ઇસરો અધ્યક્ષ વી. નારાયણને કર્યું હતું. આ મિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અંતરિક્ષયાત્રીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

મિશન મિત્ર શું છે?
ઇસરોએ બયાનમાં કહ્યું છે કે, ‘મિશન મિત્ર’ પોતાના પ્રકારનું પ્રથમ ટીમ વ્યવહાર અભ્યાસ છે. આ મિશનને ઇસરો અને ભારતીય વાયુસેના-એરોસ્પેસ મેડિસિન સંસ્થાન (IAM)ના સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

તેનો મુખ્ય હેતુ અત્યંત ઊંચાઈ અને અત્યંત નીચા તાપમાનવાળી પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરતા ચાલક દળની:
- શારીરિક ક્ષમતા
- મનોવૈજ્ઞાનિક વ્યવહાર
- પરિચાલન ગતિશીલતા (operational dynamics)નું આકલન કરવાનો છે.

કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ મિશન?
ઇસરોએ જણાવ્યું કે, અંતરિક્ષયાત્રીઓની સુરક્ષા અને પ્રદર્શન દરેક માનવ અંતરિક્ષ મિશન માટે સૌથી મહત્વનું છે. ચાલક દળની અસરકારક સંચાર ક્ષમતા, તણાવનો સામનો કરવાની ક્ષમતા અને એકબીજાને સમર્થન આપવાની ક્ષમતા જ કોઈપણ મિશનની સફળતા અને સુરક્ષાને નક્કી કરે છે.

નિયંત્રિત પરંતુ અંતરિક્ષ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં સંચાલિત એનલોગ મિશનોનો ઉપયોગ એ સમજવા માટે કરવામાં આવે છે કે પડકારજનક વાતાવરણમાં ચાલક દળ કેવી રીતે પ્રદર્શન કરે છે. લદ્દાખનું ઊંચા ઊંચાઈવાળું વિસ્તાર (ઠંડા તાપમાન અને ઓક્સિજનની અછત) અંતરિક્ષના વાતાવરણને અનુરૂપ છે, જે આ અભ્યાસ માટે આદર્શ સ્થળ છે.