પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા ભયાનક સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોટું રાજદ્વારી પગલું ભર્યું છે. ઈરાન સાથે સીધી અને નિર્ણાયક વાતચીત કરવા માટે ટ્રમ્પે ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સના નેતૃત્વમાં એક ઉચ્ચસ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળને ઈસ્લામાબાદ મોકલવાની જાહેરાત કરી છે. વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઐતિહાસિક વાટાઘાટોનો પ્રથમ રાઉન્ડ શનિવારે સવારે યોજાશે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રદેશમાં સ્થિરતા સ્થાપિત કરવાનો છે.

હાઈ-પ્રોફાઈલ પ્રતિનિધિમંડળ અને મંત્રણાની તૈયારી

વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે માહિતી આપી હતી કે અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળમાં મધ્ય પૂર્વના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનરનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ સાથેની ટેલિફોનિક વાતચીત બાદ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને પણ પુષ્ટિ આપી છે કે તેહરાન આ મંત્રણામાં ભાગ લેશે. ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફ કરશે, જેઓ ઈરાનના નેતૃત્વ માળખામાં અત્યંત મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

યુદ્ધવિરામ અને લેબનોનમાં વકરતી સ્થિતિ

આ વાટાઘાટો એવા સમયે શરૂ થઈ રહી છે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. અમેરિકી વહીવટીતંત્રના મતે, 28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા હુમલાઓને કારણે પ્રોક્સી જૂથોને હથિયાર આપવાની ઈરાનની ક્ષમતા નબળી પડી છે. જોકે, આ દરમિયાન લેબનોનમાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની છે. લેબનોનના આરોગ્ય મંત્રાલય મુજબ, ગઈકાલે ઈઝરાયલી હુમલામાં 182 લોકોના મોત થયા છે, જે એક દિવસમાં થયેલો સૌથી મોટો મૃત્યુઆંક છે. છેલ્લા 5 અઠવાડિયામાં અહીં કુલ 1,739 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને 5,873 લોકો ઘાયલ થયા છે.

ઈઝરાયલનું વલણ અને ઈરાનની ચેતવણી

ઈઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ટ્રમ્પના યુદ્ધવિરામના નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આમાં લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ સામેના યુદ્ધનો સમાવેશ થતો નથી. બીજી તરફ, ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ લેબનોનની સ્થિતિને 'નરસંહાર' ગણાવતા કહ્યું કે, “હવે બોલ અમેરિકાના કોર્ટમાં છે અને દુનિયા જોઈ રહી છે કે તે પોતાની પ્રતિબદ્ધતાઓ પાળશે કે નહીં.” ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે ઈરાનને ચેતવણી આપતા કહ્યું કે લેબનોનના હુમલાઓને બહાને યુદ્ધવિરામને જોખમમાં મૂકવું એ ઈરાનની 'મૂર્ખતા' હશે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને વૈશ્વિક તેલ માર્ગની સુરક્ષા

આ વાટાઘાટોમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો મુદ્દો સૌથી જટિલ છે. ઈરાની મીડિયા મુજબ આ માર્ગ મોટાભાગે અવરોધિત છે, જ્યારે વ્હાઇટ હાઉસે આજે ટ્રાફિકમાં વધારો નોંધ્યો છે. યુદ્ધવિરામની શરતોના ભાગરૂપે ઈરાને આ માર્ગ ફરી ખોલવાની ખાતરી આપી છે. IRGC નેવીએ દરિયાઈ ખાણોથી બચવા માટે જહાજો માટે વૈકલ્પિક માર્ગોની જાહેરાત કરી છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને પણ આશા વ્યક્ત કરી છે કે તમામ પક્ષો લેબનોન સહિતના તમામ ક્ષેત્રોમાં યુદ્ધવિરામનું સન્માન કરશે.