"ખારી જમીનમાં ખેતી કરી બમ્પર નફો મેળવ્યો" : કરનાલના આ ખેડૂતે ઘઉંની ખેતીથી સર્જ્યો મબલખ ઉત્પાદનનો નવો રેકોર્ડ...
હરિયાણાના કરનાલ જિલ્લાના પ્રગતિશીલ ખેડૂત સુરજીત સિંહે ખેતી ક્ષેત્રે એક અદભૂત ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે, જેણે ખેતીના પરંપરાગત ખ્યાલોને બદલી નાખ્યા છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે ખારી અથવા ક્ષારયુક્ત જમીનમાં પાક લેવો મુશ્કેલ છે અને ત્યાં ઉત્પાદન પણ ઓછું મળે છે, પરંતુ સુરજીત સિંહે આ માન્યતાને ખોટી સાબિત કરી દીધી છે. તેમણે આઈસીએઆર-સીએસએસઆરઆઈ (ICAR-CSSRI) દ્વારા ખાસ ખારી જમીન માટે વિકસાવવામાં આવેલી ઘઉંની ખાસ કિસમ 'KRL-210'ની મદદથી પ્રતિ હેક્ટર 71 ક્વિન્ટલ જેટલું વિક્રમી ઉત્પાદન મેળવીને સૌને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. આ સફળતા પાછળ માત્ર યોગ્ય બિયારણ જ નહીં, પરંતુ તેમની આધુનિક અને ખર્ચ-અસરકારક ખેતી પદ્ધતિઓનો પણ મોટો ફાળો રહ્યો છે.
સુરજીત સિંહે ખેતીના ખર્ચમાં ધરખમ ઘટાડો કરવા માટે 'ઝીરો ટિલેજ' પદ્ધતિ અને 'સીડ કમ ફર્ટિલાઇઝર ડ્રીલ' ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો હતો. જ્યાં સામાન્ય રીતે એક હેક્ટરમાં 100 કિલો બિયારણની જરૂર પડતી હોય છે, ત્યાં તેમણે માત્ર 55 કિલો બિયારણથી ખેતી કરી બતાવી. આટલું જ નહીં, તેમણે રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ પણ ખૂબ જ મર્યાદિત અને સંતુલિત રાખ્યો હતો. નાઇટ્રોજનનું પ્રમાણ હેક્ટર દીઠ 195 કિલોથી ઘટાડીને માત્ર 135-140 કિલો કર્યું અને ફોસ્ફરસ પણ માત્ર 60 કિલો જેટલું જ વાપર્યું. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે જ્યાં સામાન્ય ઘઉંમાં 3 થી 4 વખત પિયત આપવું પડે છે, ત્યાં તેમણે આ ખાસ કિસમમાં આખા સીઝન દરમિયાન માત્ર 1 થી 2 વાર જ પાણી આપીને સિંચાઈમાં પણ મોટી બચત કરી છે.
આ નવીન પ્રયોગોનું પરિણામ આર્થિક દૃષ્ટિએ ખૂબ જ ફાયદાકારક રહ્યું છે. સુરજીત સિંહને KRL-210ની ખેતીમાં હેક્ટર દીઠ માત્ર 13,000 રૂપિયાનો ખર્ચ થયો, જે અન્ય જાતોમાં થતા 20,000 રૂપિયાના ખર્ચ કરતા ઘણો ઓછો છે. ઉત્પાદનની વાત કરીએ તો, જ્યાં અન્ય જાતો 60 ક્વિન્ટલની આસપાસ ઉત્પાદન આપે છે, ત્યાં તેમણે 71 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન મેળવ્યું. આના કારણે તેમને પ્રતિ હેક્ટર આશરે 1,14,970 રૂપિયાની આવક થઈ, જે સામાન્ય પદ્ધતિ કરતા અંદાજે 17,000 રૂપિયા વધુ છે. તેમની આ સફળતા વાસ્તવમાં એવા ખેડૂતો માટે આશાનું કિરણ છે જેઓ ખારી જમીન અથવા ઊંચા pH મૂલ્ય ધરાવતી જમીનને કારણે ખેતીમાં નુકસાન વેઠી રહ્યા છે. સુરજીત સિંહની આ ગાથા સાબિત કરે છે કે જો યોગ્ય ટેકનોલોજી અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવામાં આવે, તો વિપરીત પરિસ્થિતિઓમાં પણ બમ્પર નફો મેળવી શકાય છે.