જેમ જેમ ઉનાળાનો પારો વધી રહ્યો છે, તેમ તેમ સ્વાસ્થ્યના જોખમો પણ વધી રહ્યા છે. આકરી ગરમીમાં પરસેવા વાટે શરીરનું પાણી સુકાઈ જવાથી માત્ર ડિહાઈડ્રેશન જ નથી થતું, પણ તે તમારી કિડનીમાં 'પથરી' એટલે કે કિડની સ્ટોન માટેના પાયા પણ નાખે છે. શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં દર 10માંથી 1 વ્યક્તિ આ અસહ્ય પીડાનો સામનો કરી રહી છે? કિડની સ્ટોન એ કોઈ અચાનક આવતી આફત નથી, પણ આપણી રોજિંદી નાની ભૂલોનું પરિણામ છે. ચાલો સમજીએ કે ઉનાળાની આ સીઝનમાં તમારી એક નાનકડી બેદરકારી કેવી રીતે પથરીનું જોખમ વધારી શકે છે,  સાવચેતીઓ તમને આ અસહ્ય દુખાવાથી કાયમ માટે બચાવી શકે છે.

વધતા તાપમાનમાં શરીરને પૂરતું પાણી ન મળવાને કારણે પેશાબ ઘટ્ટ બને છે, જે કિડનીમાં કેલ્શિયમ અને ઓક્સેલેટ જેવા ક્ષારોને જમા કરી પથરીનું સ્વરૂપ આપે છે.યાદ રાખવું જરૂરી છે કે ઉનાળામાં હાઇડ્રેશન એ જ શ્રેષ્ઠ ઇલાજ છે. જો તમને પેટના નીચેના ભાગમાં કે પીઠમાં સતત દુખાવો, પેશાબમાં બળતરા કે લોહી આવવા જેવા લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ યુરોલોજિસ્ટનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.  સાવચેતી અને સાચી આહાર પદ્ધતિ અપનાવી પથરી મુક્ત જીવન જીવવું એ જ હિતાવહ છે.

કિડની સ્ટોન થવાના મુખ્ય કારણો

ઉનાળામાં પથરી થવાનું પ્રાથમિક કારણ પાણીનું ઓછું સેવન છે. જ્યારે આપણે પર્યાપ્ત પાણી નથી પીતા, ત્યારે કિડની કચરો સાફ કરવા માટે સક્ષમ રહેતી નથી. આ ઉપરાંત, વધુ પડતું મીઠું (સોડિયમ), સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, કેફીનયુક્ત પીણાં અને વધુ પડતો માંસાહાર પણ પથરી બનવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે. પેશાબનો રંગ ઘાટો પીળો હોવો એ નિર્જલીકરણ  અને પથરીની શરૂઆતનો પ્રથમ સંકેત હોઈ શકે છે.

બચવા માટેની મહત્વની ટિપ્સ

પથરીથી બચવા માટે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર જરૂરી છે, દિવસમાં ઓછામાં ઓછું 3 -4 લિટર પાણી પીવો,  આહારમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડો,  દરરોજ લીંબુ પાણીનું સેવન કરો, કારણ કે તેમાં રહેલું સાઇટ્રેટ પથરીને બનતા અટકાવે છે, નારિયેળ પાણી અને તાજા ફળોના રસનું સેવન વધારવું, વધુ પડતી ચા કે કોફી ટાળવી, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને પેકેજ્ડ ચિપ્સથી દૂર રહેવું, પૂરતી ઊંઘ લેવી, પાલક, ટામેટા અને બીજવાળી વસ્તુઓ મર્યાદિત માત્રામાં લેવી, નિયમિત કસરત કરવી, પેશાબ રોકવાની આદત ટાળવી, કેલ્શિયમ યુક્ત આહાર સંતુલિત માત્રામાં લેવો, નાળિયેર પાણી અને છાશ જેવા કુદરતી પીણાંનો આગ્રહ રાખવો.

આહાર અને પરેજીનું મહત્વ

પથરીના નિદાન પછી કે તે પહેલાં પણ આહાર પર નિયંત્રણ રાખવું ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ કરીને ઉનાળામાં 'સાઈટ્રસ ફ્રૂટ્સ' જેવા કે સંતરા, મોસંબી અને લીંબુ કિડની માટે સુરક્ષા કવચ સમાન છે. જે લોકોને વારંવાર પથરી થવાની સમસ્યા હોય, તેમણે ઓક્સેલેટ યુક્ત ખોરાક (જેમ કે ચોકલેટ, નટ્સ) મર્યાદિત કરવા જોઈએ. જો સમયસર આહારમાં ફેરફાર કરવામાં ન આવે, તો પથરી અસહ્ય દુખાવો અને કિડનીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.