બ્રહ્માંડના રહસ્યો ઉકેલવાની દિશામાં નાસાને એક અત્યંત મહત્વની અને ઐતિહાસિક સફળતા મળી છે. નાસાના પર્સીવરન્સ રોવરે મંગળ ગ્રહની સપાટી નીચે અબજો વર્ષોથી દટાયેલી એક વિશાળ પ્રાચીન નદીની સિસ્ટમના નક્કર પુરાવા શોધી કાઢ્યા છે. આ શોધે વૈજ્ઞાનિકોની એ માન્યતાને મહોર મારી દીધી છે કે લાલ ગ્રહ પર એક સમયે પૃથ્વીની જેમ જ અવિરત પાણી વહેતું હતું, જે ત્યાં ભૂતકાળમાં જીવન હોવાની શક્યતાઓને અનેકગણી વધારી દે છે.આ શોધથી એ વૈજ્ઞાનિક માન્યતાને પ્રબળ સમર્થન મળ્યું છે કે લાલ ગ્રહ પર એક સમયે પૃથ્વીની જેમ જ પુષ્કળ પાણી વહેતું હતું અને ત્યાં જીવનની સંભાવના હોઈ શકે છે.

વર્ષ 2020માં લોન્ચ થયેલા આ રોવરે મંગળના 'જેઝેરો ક્રેટર' વિસ્તારમાં આશરે 6.1 કિલોમીટરનું અંતર કાપીને આ સિદ્ધિ મેળવી છે. આ શોધમાં 'રિમફેક્સ' નામનું જમીન-ભેદી રડાર સિસ્ટમ અત્યંત મહત્વનું સાબિત થયું છે.આ આધુનિક ઉપકરણે જમીનની નીચે ઊર્જાના તરંગો મોકલીને 115 ફૂટની ઊંડાઈએ દબાયેલી ભૌગોલિક સંરચનાઓનો નકશો તૈયાર કર્યો છે, જે સપાટી પરથી નજરે પડતી નહોતી. વૈજ્ઞાનિકોના અંદાજ મુજબ, રોવર દ્વારા શોધાયેલો આ નદીનો ડેલટા આશરે 3.7 થી 4.2 અબજ વર્ષ જૂનો છે. અહીં નદીના લાક્ષણિક સ્તરીય કાંપ અને ક્ષીણ થયેલી રચનાઓ જોવા મળી છે.

આ શોધ સૂચવે છે કે મંગળ પર પાણી અગાઉની ધારણા કરતા ઘણા લાંબા સમય સુધી અસ્તિત્વમાં રહ્યું હતું.વૈજ્ઞાનિકો આ શોધથી વિશેષ ઉત્સાહિત છે કારણ કે આટલા જૂના ભૂગર્ભ સ્તરોમાં પ્રાચીન સૂક્ષ્મજીવોના અવશેષો અથવા 'બાયોસિગ્નેચર' સચવાયેલા હોવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.250થી વધુ મંગળ દિવસોના ડેટા સ્કેનિંગ બાદ મળેલી આ સફળતા ગ્રહોના સંશોધનમાં રડાર ટેકનોલોજીની તાકાત છે. નાસાના આ મિશનનો હવે મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મંગળના આ પ્રાચીન વાતાવરણમાં સૂક્ષ્મજીવી જીવનના સંકેતો શોધવા પર કેન્દ્રિત રહેશે. આ શોધ ભવિષ્યમાં મંગળ પર માનવ વસાહત સ્થાપવાની દિશામાં પણ એક મહત્વનું કદમ સાબિત થઈ શકે છે.