ગરમાગરમ ચા અને ચટણી સાથે સમોસાનો સ્વાદ કોને ન ગમે? ભારતમાં તો ગલીએ ગલીએ મળતો આ નાસ્તો લોકોની પહેલી પસંદ છે, પરંતુ દુનિયાના નકશા પર એક એવો દેશ પણ છે જ્યાં સમોસા ખાવા કે વેચવા એ ગંભીર ગુનો માનવામાં આવે છે. આફ્રિકન દેશ સોમાલિયામાં સમોસા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે, અને તેની પાછળનું કારણ કોઈ સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યા નહીં પણ સમોસાનો 'ત્રિકોણીય આકાર' છે. જાણો, કેવી રીતે એક સામાન્ય નાસ્તો ત્યાંના આતંકવાદી સંગઠનના ફતવાનો શિકાર બન્યો અને તેની પાછળનું અજીબોગરીબ ધાર્મિક કારણ શું છે.

આફ્રિકન દેશ સોમાલિયામાં સમોસા બનાવવા, વેચવા કે તેને ખરીદવાને ગંભીર ગુનો માનવામાં આવે છે. સોમાલિયામાં આ વિચિત્ર પ્રતિબંધ વર્ષ 2011માં લાદવામાં આવ્યો હતો. ત્યાંના કટ્ટરપંથી આતંકવાદી સંગઠન 'અલ-શબાબ' દ્વારા આ પ્રતિબંધની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ સંગઠને સોમાલિયાના જે વિસ્તારોમાં તેમનું નિયંત્રણ હતું, ત્યાં સમોસાના ઉપયોગને સંપૂર્ણપણે ગેરકાનૂની જાહેર કરી દીધો હતો. સમોસા પર પ્રતિબંધ મૂકવા પાછળનું કારણ કોઈ સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યા નથી, પરંતુ તેનો આકાર છે.

અલ-શબાબનું માનવું છે કે સમોસાનો ત્રિકોણીય આકાર ખ્રિસ્તી ધર્મના 'પવિત્ર ટ્રિનિટી'ના પ્રતીક જેવો દેખાય છે. જેમાં પિતા, પુત્ર અને પવિત્ર આત્માનું જોડાણ માનવામાં આવે છે, જે તેમની વિચારધારાની વિરુદ્ધ છે. જ્યારે આ પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો, ત્યારે સંગઠનના સભ્યો લાઉડસ્પીકર લગાવેલા વાહનોમાં ગામડે-ગામડે ફરીને જાહેરાત કરતા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે હવેથી કોઈ પણ વ્યક્તિ આ ત્રિકોણીય વાનગી બનાવશે નહીં. સોમાલિયાના લોકો માટે એક સામાન્ય નાસ્તા પર આવો કડક નિર્ણય આશ્ચર્યજનક હતો.

આ પ્રતિબંધ માત્ર કાગળ પર જ નહોતો, પણ તેનું પાલન કરાવવા માટે કડક જોગવાઈઓ પણ કરવામાં આવી હતી. જો કોઈ વ્યક્તિ સમોસા વેચતા કે ખાતા પકડાઈ જાય, તો તેને જેલની સજા અથવા સંગઠન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી અન્ય આકરી સજા કરવામાં આવતી હતી. સોમાલિયામાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ હતી અને ગંદા માંસના ઉપયોગની આશંકાએ પણ આ નિર્ણયને ટેકો આપ્યો હતો. જોકે, મુખ્યત્વે તેના આકારને જ વિવાદનું કારણ ગણવામાં આવ્યું છે. આમ, જે વાનગી ભારતમાં ઘરે-ઘરે ખવાય છે, તે સોમાલિયામાં પ્રતિબંધિત છે.