હિન્દુ ધર્મ અને શાસ્ત્રોમાં કન્યાને સાક્ષાત્ માં દુર્ગાનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લોકો નવરાત્રિ દરમિયાન અષ્ટમી કે નવમીના દિવસે જ કન્યા પૂજન કરતા હોય છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વર્ષમાં એવા બીજા અનેક પવિત્ર અવસરો આવે છે જ્યારે કન્યા પૂજન કરવાથી માં લક્ષ્મીના આશીર્વાદ કાયમી ધોરણે તમારા ઘર પર વરસે છે? પુરાણોમાં ઉલ્લેખ છે કે જે ઘરમાં કન્યાઓનું સન્માન અને પૂજન થાય છે, ત્યાંથી તમામ દુઃખ, રોગ અને શોક આપોઆપ દૂર થઈ જાય છે. ચાલુ વર્ષે ચૈત્ર નવરાત્રિની અષ્ટમી 26 માર્ચ અને નવમી 27 માર્ચના રોજ આવી રહી છે, ત્યારે આ પવિત્ર દિવસોની સાથે સાથે અન્ય વિશેષ પ્રસંગો વિશે પણ જાણવું અત્યંત જરૂરી છે જે ભક્તોની મનોકામના પૂર્ણ કરવામાં સહાયક બને છે.

કન્યા પૂજન માટે નવરાત્રિ સિવાયનો સૌથી ઉત્તમ સમય કોઈ પણ માંગલિક કાર્યની પૂર્ણાહુતિનો છે. જ્યારે પણ ઘરમાં લગ્ન પ્રસંગ, ગૃહ પ્રવેશ કે સંતાન પ્રાપ્તિ જેવા શુભ કાર્યો સંપન્ન થાય, ત્યારે દેવી પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરવા માટે કન્યા પૂજન કરવાની પરંપરા છે. એમ માનવામાં આવે છે કે કન્યાઓના રૂપે દેવી પોતે પધારે છે અને નવદંપતી કે નવા ઘરને આશીર્વાદ આપે છે. આ ઉપરાંત, ધાર્મિક તીર્થયાત્રા કરીને પરત ફર્યા બાદ પણ કન્યા પૂજનનું વિશેષ મહત્વ છે. ખાસ કરીને વૈષ્ણોદેવી, નૈના દેવી કે જ્વાલા દેવી જેવા શક્તિપીઠોના દર્શન કરીને સુરક્ષિત ઘરે પરત ફર્યા બાદ દેવી ભક્તો કન્યાઓને ભોજન કરાવીને પોતાની યાત્રા સફળ માને છે.

વળી, ભક્તિ માર્ગમાં જોડાયેલા અનેક શ્રદ્ધાળુઓ દર મહિને આવતી શુક્લ પક્ષની 'માસિક દુર્ગા અષ્ટમી' પર પણ કન્યા પૂજનનું આયોજન કરે છે. જો કોઈ કારણસર ઘરે કન્યાઓને બોલાવવી શક્ય ન હોય, તો તેમને પ્રસાદ રૂપે ખીર કે મીઠાઈ વહેંચવાથી પણ એટલું જ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. ઘણીવાર ભક્તો પોતાની કોઈ ખાસ માનતા કે મનોકામના પૂર્ણ થવા પર પણ આભારના પ્રતીક રૂપે કન્યાઓને ભોજન કરાવી તેમના આશીર્વાદ મેળવે છે. કન્યા પૂજન પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મનુષ્યના અહંકારને ઓગાળીને સેવામાં સમર્પિત કરવાનો અને હૃદયમાં કરુણા તથા વિનમ્રતા જગાડવાનો છે, જે જીવનમાં હકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે.

કન્યા પૂજનની વિધિ પણ અત્યંત સરળ અને ભાવપૂર્ણ હોવી જોઈએ. આ પૂજા માટે 2 થી 10 વર્ષની કન્યાઓને ઘરે આમંત્રિત કરવી જોઈએ. સૌપ્રથમ તેમને સ્વચ્છ આસન પર બેસાડીને દૂધ ભરેલા થાળમાં તેમના ચરણ પખાળવા જોઈએ અને તે ચરણામૃતનો સ્પર્શ કરવો જોઈએ. ત્યારબાદ તેમના કપાળ પર અક્ષત, ફૂલ અને કુમકુમનું તિલક કરી ભાવપૂર્વક ભોજન કરાવવું જોઈએ. ભોજનના અંતે પોતાની શક્તિ મુજબ દક્ષિણા કે ભેટ આપી, તેમના ચરણ સ્પર્શ કરી આશીર્વાદ લેવાથી માં લક્ષ્મી પ્રસન્ન થઈને સાક્ષાત્ તે ઘરમાં વાસ કરે છે. આ વિધિ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ સ્ત્રી શક્તિ પ્રત્યે સન્માન પ્રગટ કરવાનો એક પવિત્ર માર્ગ છે.