સરકારે દેશની કર પ્રણાલીને વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવાના હેતુથી નવા 'આવકવેરા નિયમો, 2026' ને સત્તાવાર રીતે સૂચિત કર્યા છે. આવતા મહિનાની 1લી તારીખથી અમલમાં આવનારા આ નવા નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નિયમોની સંખ્યા ઘટાડીને કર પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવાનો અને કડક જાહેરાતો દ્વારા કરદાતાઓનું પાલન વધારવાનો છે. આ નિયમો સીધા કરવેરા હેઠળની પ્રક્રિયાગત પ્રણાલીઓમાં ઐતિહાસિક ફેરફાર દર્શાવે છે.

કંપનીઓ અને ડિવિડન્ડ વિતરણ માટે નવા કડક નિયમો 

નાણા મંત્રાલયની માહિતી મુજબ, આ નવા નિયમો 'આવકવેરા અધિનિયમ, 2025' ની જોગવાઈઓને લાગુ કરે છે, જે જૂની પ્રણાલીઓનું સ્થાન લેશે. નવા માળખા હેઠળ, તમામ કંપનીઓએ હવે ફરજિયાતપણે શેર રજિસ્ટર જાળવવા પડશે અને સામાન્ય સભાઓ યોજવી પડશે. સૌથી મોટો ફેરફાર એ છે કે કંપનીઓએ હવે ફક્ત ભારતમાં જ ડિવિડન્ડ ચૂકવવાનું રહેશે. આ નિર્ણય ડિવિડન્ડ વિતરણ પર સરકારનું મજબૂત સ્થાનિક નિયંત્રણ સુનિશ્ચિત કરશે.

સ્ટોક એક્સચેન્જો પર દેખરેખ અને 7 વર્ષનો ઓડિટ ટ્રેલ

શેરબજારમાં પારદર્શિતા અને ડેટાની અખંડિતતા સુધારવા માટે નવા નિયમોમાં સ્ટોક એક્સચેન્જના પાલનને વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યું છે. નિર્દેશો મુજબ, સ્ટોક એક્સચેન્જોએ હવે 7 વર્ષ સુધી વ્યવહારોના ઓડિટ ટ્રેલ્સ જાળવી રાખવા પડશે. કોઈપણ વ્યવહારના રેકોર્ડ કાઢી નાખવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે અને સંશોધિત વ્યવહારો અંગેના માસિક અહેવાલો એક્સચેન્જોએ સબમિટ કરવાના રહેશે.

વિદેશી આવક અને ક્રોસ-બોર્ડર ટેક્સેશન માટે સત્તામાં વધારો 

આ નવા નિયમોએ ભારતના કરવેરા અધિકારીઓને સરહદ પારના કરવેરા માટે વિશેષ સત્તાઓ આપી છે. બિન-નિવાસી આવકમાં ઘટાડાના કિસ્સામાં, કર અધિકારીઓ હવે ટકાવારીના ધોરણે, વૈશ્વિક નફાના ગુણોત્તર અથવા અન્ય કોઈપણ વાજબી પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને વિદેશી આવકનો સચોટ અંદાજ લગાવી શકશે.

ઝીરો-કૂપન બોન્ડ અને કર્મચારીઓના રહેઠાણના નિયમોમાં બદલાવ 

ડિબેન્ચર રૂપાંતર, સંપત્તિ માટે આવક જાહેર કરવાની યોજનાઓ અને ક્રોસ-બોર્ડર પુનર્ગઠન જેવા જટિલ કેસો માટે હવે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા રજૂ કરવામાં આવી છે. શૂન્ય-કૂપન બોન્ડ માટેના નવા ફ્રેમવર્કમાં ઇશ્યૂ કરતા 3 મહિના પહેલા અરજી, 2 એજન્સીઓ પાસેથી રોકાણ-ગ્રેડ રેટિંગ અને ભંડોળના ઉપયોગની સમયરેખા ફરજિયાત બનાવાઈ છે. આ ઉપરાંત, નોકરીદાતા દ્વારા કર્મચારીઓને અપાતા રહેઠાણ પરની કર મુક્તિ હવે શહેરની વસ્તી, પગારનું સ્તર અને માલિકી કે લીઝની સ્થિતિ જેવા માપદંડોના આધારે નક્કી થશે.

એકંદરે, આવકવેરા નિયમો, 2026 થી સમગ્ર કરવેરા પ્રણાલીમાં ડિજિટાઇઝેશન અને માનકીકરણ વધશે. ડેટા રિપોર્ટિંગ મિકેનિઝમ મજબૂત બનવાથી આગામી સમયમાં કરવેરાને લગતા વિવાદોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને કાયદાનો અમલ વધુ સંગીન બનશે તેવી અપેક્ષા છે.