વૈશ્વિક રાજનીતિમાં સર્જાયેલી અસ્થિરતા અને મધ્ય પૂર્વમાં ભભૂકી રહેલી યુદ્ધની જ્વાળાઓની સીધી અસર હવે ભારતના ઇંધણ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. 20 માર્ચ, 2026ના રોજ તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા પ્રીમિયમ પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹2થી ₹2.3 સુધીનો વધારો ઝીંક્યો છે. આ વધારા પાછળ મુખ્યત્વે અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલો તણાવ જવાબદાર ગણવામાં આવી રહ્યો છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા પર જોખમ ઊભું થયું છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે કંપનીઓએ હાલમાં સામાન્ય પેટ્રોલના ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે, જેથી મધ્યમ વર્ગના વાહનચાલકો પર તત્કાલ આર્થિક બોજ વધ્યો નથી, પરંતુ હાઈ-પરફોર્મન્સ વાહનો રાખતા ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર પડી છે.

આ ભાવ વધારાની ગંભીરતા પુણે જેવા મોટા શહેરોમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે, જ્યાં 'સ્પીડ' અને 'પાવર' જેવી પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સમાં પ્રતિ લિટર ₹2.09નો ધરખમ વધારો થયો છે. અગાઉ આ ઈંધણનો ભાવ ₹111.68 પ્રતિ લિટરની આસપાસ હતો, જે હવે વધીને ₹113.77 પર પહોંચી ગયો છે. હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL)નું ‘પાવર પેટ્રોલ’ અને ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL)નું ‘XP95’ જેવી લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ વાપરતા ગ્રાહકોએ આજથી વધુ કિંમત ચૂકવવી પડશે. આ બ્રાન્ડેડ ઇંધણનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એન્જિનની કાર્યક્ષમતા અને વધુ માઇલેજ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે, પરંતુ વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતાએ આ ગુણવત્તાયુક્ત ઈંધણને વધુ મોંઘું બનાવી દીધું છે.

ભૂરાજકીય દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, આ વધારાનું મૂળ મધ્ય પૂર્વની કટોકટીમાં છે. ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો સંઘર્ષ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો લાવી રહ્યો છે. એક તરફ જર્મની અને બ્રિટન જેવા દેશો ઈરાન પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાના દબાણને કારણે તેલના ભાવમાં અનિશ્ચિતતા જળવાયેલી છે. બ્રિટિશ વડાપ્રધાન સ્ટાર્મરની સહાય યોજના અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતીઓના પ્રયાસો છતાં બજારમાં જે ડરનો માહોલ છે તેની અસર ભારતીય તેલ કંપનીઓ (OMCs) પર પડી છે. પરિણામે કંપનીઓને મજબૂરીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ પ્રમાણે સ્થાનિક પ્રીમિયમ દર સુધારવા પડ્યા છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે ઓઇલ કંપનીઓએ ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક રીતે માત્ર પ્રીમિયમ સેગમેન્ટમાં જ ભાવ વધારો કર્યો છે, જેથી સામાન્ય ગ્રાહક આધાર સુરક્ષિત રહે. જો મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિતિ વધુ વણસશે તો આગામી સમયમાં નિયમિત પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પણ ફેરફાર થવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. હાલ પૂરતું, તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ વૈશ્વિક ભાવના વધારાને પ્રીમિયમ ઈંધણ પૂરતો મર્યાદિત રાખીને સામાન્ય જનતાને આંતરરાષ્ટ્રીય અસ્થિરતાના સીધા પ્રહારથી બચાવી લીધી છે, પરંતુ વાહન ચાલકો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાક્રમ પર નજર રાખવી હવે અનિવાર્ય બની ગઈ છે.