ડિજિટલ યુગમાં જેમ સગવડો વધી છે, તેમ સાયબર ક્રાઈમનું જોખમ પણ વધ્યું છે. લોકોની મહેનતની કમાણી અને માનસિક શાંતિ છીનવી લેતા ઠગો હવે અવનવા નુસખા અપનાવી રહ્યા છે. આવા સમયે નાગરિકોની સલામતી માટે કડક કાયદાકીય માળખું અને ટેકનોલોજીકલ સુરક્ષા અનિવાર્ય બની છે. સરકાર દ્વારા લેવામાં આવતા આકરા પગલાં અને નાગરિકોની જાગૃતિ જ સાયબર અપરાધીઓ સામેનું સૌથી મોટું રક્ષણ છે.

સરકારનો નવો એક્શન પ્લાન

ગૃહ મંત્રાલયની સાયબર વિંગ I4C (ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોર્ડિનેશન સેન્ટર) ના અહેવાલ બાદ કેન્દ્ર સરકારે વૉટ્સએપને કડક આદેશ આપ્યા છે. હવે જો કોઈ ડિવાઇસ પરથી સ્કેમ આચરવામાં આવશે, તો માત્ર તે વૉટ્સએપ એકાઉન્ટ જ નહીં, પરંતુ તે આખું ઇલેક્ટ્રોનિક ડિવાઇસ (ફોન) જ બ્લોક કરી દેવામાં આવશે. આ માટે સ્કેમરના ફોનનું Device ID, જેવી કે IMEI નંબર અને MAC એડ્રેસનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

શું ફેરફારો થશે?

ડેટા સંગ્રહ: IT Rules 2021 હેઠળ, ડિલીટ કરેલા એકાઉન્ટનો ડેટા હવે 180 દિવસ સુધી સાચવવો પડશે જેથી તપાસ એજન્સીઓ ગુનેગાર સુધી પહોંચી શકે.

એપ્લિકેશન સુરક્ષા: ખતરનાક APK ફાઇલો અને નકલી એપ્સને ઓળખીને તેને સિસ્ટમ લેવલ પર જ રોકવામાં આવશે.

ડિવાઇસ આઈડેન્ટિફિકેશન: જે રીતે આધાર કાર્ડ વ્યક્તિની ઓળખ છે, તેમ મોબાઈલના સીરીયલ નંબર અને એડવર્ટાઈઝિંગ ID દ્વારા સ્કેમર્સને ટ્રેક કરવામાં આવશે.

શું છે 'ડિજિટલ અરેસ્ટ'ની જાળ?

આ સ્કેમમાં ગુનેગારો પોલીસ અથવા CBI ના નકલી અધિકારી બની વૉટ્સએપ વીડિયો કોલ કરે છે. તેઓ ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદેસર પાર્સલના નામે પીડિતને ડરાવી તેમને કલાકો સુધી કેમેરા સામે બેસી રહેવા મજબૂર કરે છે, જેને 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' કહેવાય છે. ત્યારબાદ ધરપકડ ટાળવા માટે લાખો રૂપિયાની માંગણી કરવામાં આવે છે.

બચવા માટેના ગોલ્ડન રૂલ્સ

કાયદાની સમજ: ભારતમાં ઓનલાઈન કે વીડિયો કોલ પર ધરપકડ કરવાની કોઈ કાયદાકીય જોગવાઈ નથી.

ડરશો નહીં: અજાણ્યા નંબર પરથી ધમકીભર્યા કોલ આવે તો ગભરાયા વગર ફોન કાપી નાખો.

ગોપનીયતા: કોઈ પણ સરકારી એજન્સી વીડિયો કોલ પર તમારી બેંક વિગતો કે OTP માંગતી નથી.

પુરાવાની સુરક્ષા: વીડિયો કોલ પર કોઈ પણ પ્રકારની ગવાહી કે દસ્તાવેજો આપવાનું ટાળો.

ફરિયાદ ક્યાં કરવી: જો તમારી સાથે છેતરપિંડી થાય, તો તરત જ 'સંચાર સાથી' પોર્ટલ અથવા હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર સંપર્ક કરો.