આજે પેટની નીકળતી ચર્બી અને મોટાપો દરેક વયના લોકો માટે મોટી સમસ્યા છે. જીમ, ડાયટ અને વ્યાયામથી લોકો તેને ઘટાડવાની પૂરી કોશિશ કરે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જે ચર્બીને આજે બીમારીઓનું મૂળ માનવામાં આવે છે, તે એક સમયે માનવ માટે જીવન બચાવવાનું સૌથી મોટું હથિયાર હતું?

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે, માનવ શરીરમાં ફેટ જમા થવાની પ્રક્રિયા એક્ઝેક્ટ એવી જ છે જેવી ઊંટ પોતાના કૂબડમાં એનર્જી સંગ્રહ કરે છે. આ કોઈ અચાનક આવેલી સમસ્યા નથી, પરંતુ લાખો-કરોડો વર્ષના વિકાસ (Evolution)નું પરિણામ છે.

પેટની ચર્બીનો 2 કરોડ વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ
‘Evolutionary origins of obesity’ નામના સંશોધનમાં જણાવાયું છે કે માનવ અને અન્ય પ્રાઈમેટ્સમાં ફેટ સ્ટોર કરવાની ક્ષમતા લાખો વર્ષના વિકાસનો ભાગ છે. જ્યારે ખોરાક ઓછો મળતો હતો અને શારીરિક મહેનત વધુ હતી, ત્યારે શરીરે એનર્જી બચાવવા માટે એક વ્યૂહરચના તૈયાર કરી હતી. આજે મળતી વધારાની કેલરીને ફેટમાં બદલીને ભવિષ્ય માટે સુરક્ષિત રાખવાની આ પ્રક્રિયા હતી.

શિકારી યુગમાં માનવના પૂર્વજોને અનેક દિવસો સુધી ભૂખ્યા રહેવું પડતું. આવા સમયમાં શરીરે વધારાની કેલરીને ફેટ તરીકે સંગ્રહિત કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી, જેથી ભોજન ન મળે ત્યારે આ સ્ટોર્ડ એનર્જીનો ઉપયોગ કરી શકાય.

થ્રિફ્ટી જીન થિયરી
વૈજ્ઞાનિકોના મતે માનવ શરીરમાં ‘થ્રિફ્ટી જીન’ (Thrifty Gene) હાજર છે, જે શરીરને ફેટ સ્ટોર કરવા માટે પ્રોગ્રામ કરે છે. આશરે 1.5 થી 2 કરોડ વર્ષ પહેલાં પૃથ્વીના તાપમાનમાં ફેરફાર અને ફળોની અછતને કારણે યુરિકેઝ એન્ઝાઇમમાં મ્યુટેશન થયું. આનાથી શરીર ફ્રુક્ટોઝને ઝડપથી ફેટમાં બદલવા લાગ્યું. તે સમયે આ ફેરફાર જીવન રક્ષક હતો.

ઊંટ અને માનવમાં સમાનતા  
ઊંટ પોતાના કૂબડમાં ફેટ સંગ્રહ કરીને લાંબા સમય સુધી એનર્જી સ્ટોર કરે છે. માનવ શરીરમાં પણ આ પ્રક્રિયા થાય છે, પરંતુ તે મુખ્યત્વે પેટની આસપાસ (વિસરલ ફેટ) જમા થાય છે. આજની આધુનિક જીવનશૈલી – ઓછી શારીરિક મહેનત, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને વધુ કેલરી – આ જ પ્રાચીન સિસ્ટમને કારણે મોટાપો, ડાયાબિટીસ અને હાર્ટની બીમારીઓ વધારી રહી છે.