વૈશ્વિક રાજકારણમાં જ્યારે સૈન્ય ગઠબંધનો અને આર્થિક હિતો વચ્ચે ટકરાવ થાય છે, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં મોટી તિરાડો જોવા મળે છે. ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન સાથેના વધતા સંઘર્ષ અને 'સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) માં સર્જાયેલી અસ્થિરતાએ અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો વચ્ચેના મતભેદો સપાટી પર લાવી દીધા છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર પોતાના આક્રમક અંદાજમાં નાટો (NATO) દેશોની શિથિલતા પર પ્રહારો કર્યા છે.

ટ્રમ્પની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ અને આકરા પ્રહારો

પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રૂથ સોશિયલ' પર એક પોસ્ટ દ્વારા નાટો દેશોની ઝાટકણી કાઢી છે. તેમની પોસ્ટના મુખ્ય અંશો નીચે મુજબ છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે અમેરિકાના ટેકા વિના નાટો માત્ર એક 'કાગળનો વાઘ' છે. નાટોના સભ્ય દેશો પરમાણુ શક્તિ ધરાવતા ઈરાનને રોકવાની લડાઈમાં અમેરિકા સાથે જોડાવા માંગતા ન હતા. ટ્રમ્પે આક્ષેપ કર્યો કે હવે જ્યારે તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે, ત્યારે આ દેશો ફરિયાદ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેઓ 'સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ' ને સુરક્ષિત કરવામાં કે ખોલવામાં મદદ કરવા તૈયાર નથી. ટ્રમ્પે આ સાથી દેશોને 'ડરપોક' ગણાવ્યા છે અને ભવિષ્યમાં આ વલણને યાદ રાખવાની ચીમકી પણ આપી છે.

શું છે વિવાદનું મુખ્ય કારણ?

વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો 'સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ' ના દરિયાઈ માર્ગે પસાર થાય છે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધને કારણે આ માર્ગ જોખમી બન્યો છે, જેના લીધે વૈશ્વિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થયો છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આ એક સરળ સૈન્ય દાવપેચ છે જે નાટો દેશો આસાનીથી કરી શકે છે, પરંતુ તેઓ જોખમ લેવા તૈયાર નથી.

નાટો (NATO) વિશે ટૂંકી જાણકારી

નાટો એ 1949 માં રચાયેલું એક શક્તિશાળી સૈન્ય ગઠબંધન છે. આ ગઠબંધનમાં અમેરિકા, કેનેડા અને યુરોપના 30 થી વધુ દેશો સામેલ છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સામૂહિક રક્ષા છે. જો કોઈ એક સભ્ય દેશ પર હુમલો થાય, તો તે તમામ સભ્યો પર હુમલો માનવામાં આવે છે. ઈરાન સંકટ સમયે અમેરિકાની અપેક્ષા મુજબ નાટો દેશો સક્રિય ન થતા ટ્રમ્પ નારાજ થયા છે.

ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી આગામી સમયમાં અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં વધુ ખટાશ આવવાની શક્યતા છે.