વજન ઘટાડવું હવે માત્ર જીમ અને ડાયટ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યું. મેડિકલ સાયન્સે વેટ લોસ દવાઓ અને ઇન્જેક્શન લોન્ચ કર્યા છે જે વિશ્વભરમાં જરૂરિયાતમંદ લોકોને વજન ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ હેલ્થ એક્સપર્ટ્સે ખાસ ચેતવણી આપી છે કે આ દવાઓ મેડિકલ સ્ટોરમાંથી મનસ્વી રીતે ખરીદીને ખાવાની વસ્તુ નથી. તેમને લેવા માટે કડક નિયમો અને ડોક્ટરી સલાહની જરૂર પડે છે.

જો તમે પણ દવાઓના માધ્યમથી વજન ઘટાડવાનું વિચારી રહ્યા હોવ તો આ વાત જાણવી જરૂરી છે કે આની શરૂઆત ક્યાંથી થાય છે અને કયા ડોક્ટર પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી શકે છે.

કયા ડોક્ટર પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી શકે છે?
વેટ લોસ ડ્રગ્સ માટે સૌપ્રથમ સાચા વિશેષજ્ઞની પસંદગી જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે એન્ડોક્રાઇનોલોજિસ્ટ (Endocrinologist) એટલે કે હોર્મોન નિષ્ણાતને આ દવાઓ લખવા માટે સૌથી વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે, કારણ કે મોટાપો અનેક વખત હોર્મોનલ અસંતુલન સાથે જોડાયેલો હોય છે. 

તેના સિવાય બેરિયાટ્રિક ફિઝિશિયન અને અનુભવી જનરલ ફિઝિશિયન પણ દર્દીની સ્થિતિ જોઈને આ દવાઓ લખી શકે છે. ધ્યાન રાખો કે જીમ ટ્રેનર કે બિના ડિગ્રીવાળા સલાહકારના કહેવાથી આ દવાઓ લેવી જાનલેવા સાબિત થઈ શકે છે.

પ્રિસ્ક્રિપ્શન પહેલાં જરૂરી મેડિકલ તપાસ
ડોક્ટર દવા લખતા પહેલાં તમારા શરીરની સંપૂર્ણ તપાસ કરે છે. તેમાં સૌથી મહત્વનું છે બ્લડ ટેસ્ટ, જેનાથી શુગર લેવલ, કોલેસ્ટ્રોલ અને લિવર ફંક્શનની માહિતી મળે છે. તેના સિવાય થાઇરોઇડ પ્રોફાઇલની તપાસ કરવામાં આવે છે જેથી ખબર પડે કે વજન વધવાનું કારણ થાઇરોઇડ તો નથી ને? 

ડોક્ટર તમારો BMI (બોડી માસ ઇન્ડેક્સ) કેલ્ક્યુલેટ કરે છે અને બ્લડ પ્રેશરનું નિયમિત મોનિટરિંગ કરે છે. કેટલાક કિસ્સામાં હૃદયની તપાસ માટે ECGની સલાહ પણ આપી શકાય છે.

કઈ શરતો પર મળે છે આ દવા?
વેટ લોસ ડ્રગ્સ દરેક વ્યક્તિને નથી આપવામાં આવતી જે થોડું વજન ઘટાડવા માંગે છે. તેની પ્રથમ શરત એ છે કે તમારો BMI 30થી વધુ હોય અથવા 27થી વધુ હોય અને તેની સાથે મોટાપાને કારણે થતી બીમારીઓ જેમ કે ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય.

બીજી મહત્વની શરત એ છે કે દર્દીએ પહેલાં ડાયટ અને વ્યાયામથી વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય. ડોક્ટર આ દવાઓ ત્યારે જ શરૂ કરે છે જ્યારે કુદરતી રીતે પરિણામ ન મળતા હોય. સાથે જ દર્દીએ વચન આપવું પડે છે કે તે દવા સાથે પોતાની લાઇફસ્ટાઇલમાં સુધારો ચાલુ રાખશે.

સાવધાની અને નિષ્ણાતની સલાહ  
આ સમજવું જરૂરી છે કે વેટ લોસ ડ્રગ્સ કોઈ ‘જાદુઈ ગોળી’ નથી. તેના પોતાના સાઇડ ઇફેક્ટ્સ હોઈ શકે છે જેમ કે પાચનમાં તકલીફ, ઊબકા અથવા ગભરાટ. તેથી ડોક્ટર સમય-સમય પર ફોલો-અપ લે છે. જો કેટલાક અઠવાડિયામાં દવાનો અસર ન દેખાય અથવા દર્દીને તકલીફ થાય તો ડોક્ટર તરત જ ડોઝ બદલે છે અથવા દવા બંધ કરી દે છે.