ઈદ-ઉલ-ફિતર ઈસ્લામિક હિજરી કેલેન્ડરના 10મા મહિના શવ્વાલના પહેલા દિવસે મનાવવામાં આવે છે. આ ઈસ્લામના બે મુખ્ય તહેવારોમાંથી એક છે. ભારતમાં 2026માં ચંદ્ર દેખાયા ન હોવાને કારણે ઈદ-ઉલ-ફિતર 21 માર્ચે મનાવવામાં આવી રહી છે (કેટલાક વિસ્તારોમાં તારીખ અલગ હોઈ શકે છે). આ તહેવાર રમજાનના રોજા તોડવાનો તહેવાર છે, જ્યાં 'ઈદ'નો અર્થ તહેવાર અને 'ફિતર'નો અર્થ રોજા તોડવો થાય છે.

ઈદ-ઉલ-ફિતરની ઉજવણી કેવી રીતે થાય છે?  
આ દિવસે લોકો વહેલા ઉઠે છે, ઘરે સ્વાદિષ્ટ ખોરાક તૈયાર કરે છે અને ઈદની નમાઝ માટે મસ્જિદ જાય છે. પેગંબર હઝરત મોહમ્મદ (સ.અ.વ.)ની સુન્નત અનુસાર નીચેની વસ્તુઓ કરવામાં આવે છે:  

ન્હાવું અને સ્વચ્છતા કરવી.  
સારા અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરવા તથા ઇત્ર લગાવવું.  
નમાઝ માટે જતી વખતે તકબીર વાંચવી.  
નમાઝ પછી ઘરે પરત ફરતી વખતે અલગ રસ્તો અપનાવવો.  

ઈદ પર મુબારકબાદ કેવી રીતે આપવામાં આવે છે?  
લોકો એકબીજાને ગળે લગાવીને 'ઈદ મુબારક' કહે છે. પરિવાર અને મિત્રો સાથે મળીને મીઠાઈઓ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજનનો આનંદ માણે છે. બાળકોને ઈદી (ભેટ અથવા પૈસા) આપવામાં આવે છે. દરેક દેશમાં ઉજવણીની રીતમાં થોડો તફાવત હોય છે, પરંતુ ખુશી અને ભાઈચારો સમાન રહે છે.

જકાત-ઉલ-ફિતર (ફિતરા) શું છે અને તે કેમ જરૂરી છે?  
જકાત-ઉલ-ફિતર એ રમજાનના અંતિમ દિવસે સૂરજ ડૂબ્યા પછી અને ઈદની નમાઝ પહેલાં આપવાનું ફરજ દાન છે. તેને ફિતરા અથવા સદકા-એ-ફિતર પણ કહેવાય છે. આ દાન દરેક સ્વાસ્થ્યવાન મુસ્લિમ પર વાજિબ છે – પોતાના માટે અને પરિવારના દરેક સભ્ય (બાળકો સહિત) માટે.

મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય:
રમજાન દરમિયાન રોજા રાખતી વખતે જો કોઈ ભૂલ કે અનુચિત વાતો થઈ હોય તો તેની શુદ્ધિ કરવી.  
ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ઈદની ખુશીમાં ભાગ લેવા માટે ખોરાક આપવો, જેથી કોઈ ભૂખ્યો ન રહે.  

આ દાન ખોરાકના રૂપમાં (જેમ કે ચોખા, ઘઉં, ખજૂર વગેરેનું એક સા' – લગભગ 2.5-3 કિલો) અથવા તેના નાણાકીય મૂલ્યમાં આપી શકાય છે. ભારતમાં 2026માં ફિતરાની રકમ સ્થાનિક બજાર ભાવ અનુસાર અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે ઘઉં માટે ₹75થી ₹250 પ્રતિ વ્યક્તિ અથવા વધુ હોય છે (ખજૂર કે કિસમિસ માટે વધુ). આ રકમ મસ્જિદ, સંસ્થા અથવા સીધા જરૂરિયાતમંદને આપી શકાય છે.

જકાત-ઉલ-ફિતર વિના ઈદ અધૂરી ગણાય છે, કારણ કે તે રમજાનની શુદ્ધિ અને સમાજમાં સમાનતા-ભાઈચારાનું પ્રતીક છે. પેગંબર (સ.અ.વ.)એ ફરમાવ્યું છે કે તે રોજાની શુદ્ધિ અને ગરીબોને ખોરાક આપવા માટે છે.

ઈદ મુબારક! આ તહેવાર સૌને ખુશી, શાંતિ અને ભાઈચારો આપે.