તા. 27 માર્ચ એટલે કલાકારો, લેખકો, સંગીતકારો, નાટકના બીજા અનેક વિભાગો સાથે જોડાયેલા કેટલાય કસબીઓને યાદ કરવાનો દિવસ. 'વિશ્વ રંગભૂમિ દિવસ' માત્ર કેલેન્ડરની એક તારીખ નથી, પરંતુ એ હજારો વર્ષ જૂની એ પરંપરાનું સન્માન છે જેણે માનવ સભ્યતાને અરીસો બતાવવાનું કામ કર્યું છે. ઈન્ટરનેશનલ થિયેટર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા 1961માં શરૂ કરાયેલી આ મિશનરી સફર આજે પણ એટલી જ પ્રસ્તુત છે, કારણ કે ડિજિટલ યુગના આક્રમણ વચ્ચે પણ 'લાઈવ' પર્ફોર્મન્સનો જે જાદુ છે, તે અન્ય કોઈ માધ્યમમાં જોવા મળતો નથી. નાટક એ માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ તે સમાજની સંવેદનાઓ, પ્રશ્નો અને સંઘર્ષોને વાચા આપતું સબળ માધ્યમ છે. જ્યારે તખ્તા પર લાઈટો ચાલુ થાય છે અને પડદો ઊંચકાય છે, ત્યારે માત્ર પાત્રો જ નહીં, પણ એક આખું નવું વિશ્વ જીવંત થાય છે, જેમાં પ્રેક્ષકો અને કલાકારો વચ્ચે એક અદ્રશ્ય પણ અતૂટ સેતુ બંધાય છે.

આજના આ ખાસ દિવસે દુનિયાભરમાં નાટ્યકળા સાથે જોડાયેલા લેખકો, દિગ્દર્શકો, અભિનેતાઓ, નેપથ્યના કલાકારો, પ્રકાશ આયોજકો અને સંગીતકારોના પ્રદાનને બિરદાવવામાં આવે છે. નાટક એ સમૂહકળા છે, જ્યાં પડદા પાછળનો મેકઅપ મેન હોય કે સ્ટેજ સેટ કરનાર શ્રમિક, દરેકનો પરસેવો નાટકની સફળતામાં સુગંધ બનીને ભળે છે. ગુજરાતી રંગભૂમિની વાત કરીએ તો, ભવાઈના વેશથી લઈને આધુનિક પ્રાયોગિક નાટકો સુધીની આપણી સફર ખૂબ જ ભવ્ય રહી છે. જૂની રંગભૂમિના પદો હોય કે આજના યુગના સામાજિક કટાક્ષો, રંગભૂમિએ હંમેશા ગુજરાતી સંસ્કૃતિ અને ભાષાને જીવંત રાખવામાં સિંહફાળો આપ્યો છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે ટેકનોલોજી ગમે તેટલી આગળ વધે, પણ માનવીય લાગણીઓનો જે સાક્ષાત્કાર સ્ટેજ પર થાય છે, તે અદ્વિતીય છે.

રંગભૂમિનું સામાજિક મહત્વ પણ અનન્ય છે. ઈતિહાસ ગવાહ છે કે જ્યારે જ્યારે અન્યાય થયો છે અથવા સમાજ જડતા તરફ વળ્યો છે, ત્યારે નાટકોએ જાગૃતિનું કામ કર્યું છે. શેરી નાટકો દ્વારા જનમાનસમાં ક્રાંતિની મશાલ પ્રગટાવવામાં આવી છે. આજના દિવસે 'વર્લ્ડ થિયેટર ડે મેસેજ' દ્વારા શાંતિ અને સદભાવનાનો સંદેશ ફેલાવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવી પેઢીને આ કળા તરફ વાળવાનો અને નાટ્યકર્મીઓને એ વાતનો અહેસાસ કરાવવાનો છે કે તેમનું કાર્ય સમાજ ઘડતર માટે કેટલું અનિવાર્ય છે. થિયેટર એ શીખવાની પાઠશાળા છે, જે શિસ્ત, એકાગ્રતા અને ટીમ વર્કના પાઠ ભણાવે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉજવાતા આ દિવસનો ઉદ્દેશ્ય નાટ્ય પરંપરાને જાળવી રાખવાનો અને તેને આધુનિક સમય સાથે સુસંગત બનાવવાનો છે. આ દિવસ રંગભૂમિને એક કલા સ્વરૂપ અને તેના સામાજિક મહત્વ તરીકે સન્માનિત કરે છે. કલાકારો માટે સ્ટેજ એ મંદિર સમાન છે, જ્યાં તેઓ પોતાની વ્યક્તિગત ઓળખ ભૂલીને પાત્રમાં ઓગળી જાય છે. આ સમર્પણને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે આજે વિવિધ નાટ્ય સંસ્થાઓ દ્વારા વર્કશોપ, નાટ્ય મહોત્સવો અને વ્યાખ્યાનોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. અંતે તો, રંગભૂમિ એ માનવતાની અભિવ્યક્તિ છે. જ્યાં સુધી માનવ હૃદયમાં ધબકાર છે અને આંખોમાં સપના છે, ત્યાં સુધી આ તખ્તો ક્યારેય સૂનો નહીં પડે.