રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)એ જાતિ જનગણના અંગે પોતાનો સ્પષ્ટ અભિગમ વ્યક્ત કર્યો છે. RSSનું કહેવું છે કે તે કલ્યાણકારી હેતુઓ માટે આનું સમર્થન કરે છે, પરંતુ તેને સમાજને વિભાજિત કરવા માટે વાપરવાનો વિરોધ કરે છે.

RSSના રાષ્ટ્રીય પ્રચાર પ્રમુખ સુનીલ આંબેકરે જણાવ્યું કે સંઘ જાતિના મુદ્દાને સામાજિક સમરસતાના દૃષ્ટિકોણથી જુએ છે, ટકરાવના રૂપમાં નહીં. તેમણે કહ્યું, “જો પરસ્પર પ્રેમ વધે અને ભેદભાવ ખતમ થાય, તો મોટી સમસ્યાઓ પણ સુલઝી શકે છે. સમરસતા વિના નાના મુદ્દા પણ મોટા વિવાદ બની જાય છે.”

સામાજિક સમરસતા પર ભાર
તેમણે કહ્યું કે મંદિરો, શ્મશાન ઘાટ, પાણીના સ્ત્રોત અને જાહેર સ્થળો પર બધાનો પ્રવેશ ખુલ્લો હોવો જોઈએ અને RSSના સ્વયંસેવકો સ્થાનિક સ્તરે આવી ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે વિદ્યા ભારતી, વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમ, એકલ વિદ્યાલય અને સેવા ભારતી જેવી સંસ્થાઓનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવ્યું કે આ સંસ્થાઓ એક વિશાળ જનસંપર્ક નેટવર્કનો ભાગ છે.

મહિલાઓની ભાગીદારી અંગે શું કહ્યું?
મહિલાઓની ભાગીદારીના મુદ્દે આંબેકરે ‘રાષ્ટ્રીય સેવિકા સમિતિ’ની સમાંતર વ્યવસ્થાનો બચાવ કર્યો અને કહ્યું કે આ RSSની ‘શાખા’ પ્રણાલીની જેમ કામ કરે છે. સાથે જ તેમણે મહિલાઓની ભૂમિકાને વધુ વિસ્તાર આપવાની જરૂરિયાતને પણ સ્વીકારી. તેમણે જણાવ્યું કે ‘મહિલા સંબંધ’ નામના એક સંયોજન તંત્ર દ્વારા નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અને જનસંપર્ક અભિયાનોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સતત વધી રહી છે.

BJP સાથેના સંબંધો પર શું બોલ્યા?
RSS-BJP સંબંધો અંગે આંબેકરે કહ્યું કે RSS એક સામાજિક સંગઠન છે, જે વ્યક્તિ નિર્માણ પર કામ કરે છે. બીજેપી સાથેના સંબંધોને લઈને તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંને સંગઠનો સ્વતંત્ર રીતે કામ કરે છે. આંબેકરે હિંદુત્વને ‘એકજૂટ કરનાર વિચાર’ ગણાવ્યો અને કહ્યું કે તે ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ જેવા સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે, જે વિવિધતામાં એકતાને મજબૂત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનો મોડલ સમાજ-કેન્દ્રિત છે, જ્યારે પશ્ચિમનો મોડલ રાજ્ય-કેન્દ્રિત હોય છે.

આ નિવેદન RSSના સામાજિક સમરસતા અને એકતાના વિચારને ફરી એક વખત સ્પષ્ટ કરે છે, જ્યારે જાતિ જનગણના જેવા મુદ્દાઓ પર રાજકીય ચર્ચા ગરમાઈ રહી છે.